Konu rehberi
Genel hukuk
Hukuk dilini okumaya başlamak için. 2572 terim.
Abrama
Deniz taşıtlarını yönetme
Ab-nak
Sulu, ıslak, nemli
Acar
Atılgan, gözü pek, yiğit, kabadayı, yılmaz, kabına sığmaz, güçlü, becelikli
Acenta
Acente, bir işletmenin çalışanı olmadan, sözleşmeye dayanarak belirli bir bölgede sürekli biçimde o işletmenin sözleşmelerine aracılık eden veya tacir…
Acir
Kiraya veren kimse
Aciz
Ödeme güçsüzlüğü.
Acizlik Def'i
Borçlunun içine düştüğü acizlik durumunda borcunu ödemeyeceği hususunda ileri sürdüğü bir çeşit savunma, defi.
Aciz vesikası
Alacaklı alacağının tamamını alamamışsa kalan miktar için kendisine verilen vesika (İİK 143)
Açık artırma
Bir malın, teklif veren kişiler arasında en yüksek bedeli öneren kimseye satılmasını sağlayan satış biçimi.
Açık Boşluk
Somut olaya uygulanacak hükmün yasada yer almamasıdır. Kanunun soruna yanıt verememesi durumudur.
Ada
Çevresi yollarla sınırlandırılmış bulunan, çeşitli parselleri kapsayan arsa parçası.
Âdab
Edeb'in çoğuludur. Terbiye, güzel ahlak, iyi davranış. Usul, Erkan, Tarz
Adâd
Adetler; sayılar
Adalet
Haklılık; hakka uygunluk
ADAVET
Düşmanlık
Addetmek
Saymak
Aded-i Müretteb
Tamsayı
ademi merkeziyet
Devlet merkezinin gücünü azaltarak yerel yönetimlerin yetkilerinin artırılmasını savunan siyasi görüş. Adem-i merkeziyet, "merkezin yokluğu" manasına…
Adem-i iştirak
Katılmamak
Adem-i Lüzum
Klasik fıkıh doktrininde akdin bağlayıcı olmaması (adem-i lüzûm) durumu genelde iki biçimde söz konusu edilmektedir. Birincisi, yapısı itibariyle…
Adem-i selahiyet
Yetkisizlik
Adem-i Te'diye
Vadesi geldiği halde ödememek
Adem-i vüsuk
Gercek olmamak
adiyen darp
Her zamanki gibi. Adice. Fevkalade olmayarak.
Adi şirket
Iki veya daha çok kimsenin, ortak bir amaca ulaşmak için emeklerini ve mallarını birleştirmeyi kabul ettikleri sözleşme ile kurulan ortaklık.
Adlî kaza
Cezai, hukuki, ticari, nizalı, nizasız yargı
Adlî müzaharet
Adli yardım
adli
adaletle ilgili demektir. adalet teşkilatı bünyesinde anlamına da gelir.
Adli muayine
Olayı saptamak ve delil, iz, eser ve emare bulmak amacı ile yapılan işlemdir.
Adli müzaharet
Yargısal yardım
Adli olgu
Ceza Kanununda tanımlanmış olan suçları işleyerek veya işlenmiş olan herhangi bir suçtan etkilenerek hastaneye başvuran kişiler olarak…
ADLİ PSİKOLOG
Hukuksal sorunlar ve süreçlere psikolojik öğeleri de içeren bir genişlikte bakarak hukuksal alanın adil, etkin ve insan haklarına uygun sonuçlara…
ADLİ TABİP
Gerektiğinde mahkemelere bilirkişi olarak rapor veren, adli tıpta görevli doktor.
ADLİ ZABITA
Bir suç sonrası sanığı ve suç delillerini adli yetkililere sunan kolluk kuvveti.
Adüvv
Düşman, hasım
affectio societatis
Ortaklık amacını eylemli olarak gerçekleştirme" diğer bir ifadeyle ortak sıfatıyla "bilfiil" ortaklık amacına hizmet etmek/emek vermek anlamındaki…
agoni
can çekişme hali
Agreman
Devletler diğer devletlere gönderecekleri temsilciler için önceden o devletçe kabul edilir olup olmayacaklarını (persona grada) sorma işlemi. Buna…
Ağlep
Kuvvetli, Büyük.
Ahar
Başkası; üçüncü kişi; yabancı
Ahde vefa
Söze bağlılık, sözleşmeye bağlılık
Aheste
Yavaş, ağır
Âhir
Son; sondaki; en son; en sondaki
Ahit
Söz verme
ahiz
kabul etme
Ahkam
Hükümler
ahkamı huzuriye
Hakim önünde yargılanmayla ilgili yöntem hükümleri
Ahkâmı huzuriyye
Hakim önünde yargılanmayla ilgili yöntem hükümleri
Ahkâmı mahsusa
Özel hükümler
Ahkâmı müteferia
Ayrıntılı hükümler
Ahkâmı mütehalife
Aykırı değişik hükümler
Ahkam-ı Şahsiye
Şahsın kendisini alakalandıran hükümler.
Ahvâl
Durumlar; haller; vaziyetler
Ahval-i sahsiye
Kişinin doğrudan şahsıyla ilgili hukukî haller
Ahval-i Şahsiye
Hakiki şahısların hukuki varlıklarıyla ilgili olan hukuki hallerdir : Doğum, evlenme, boşanma, evlat edinme, tabii bir çocuğu tanıma, ölüm vakıaları…
Ahz
Almak
Ahzukabz
Bir miktar meblağın elden tesellüm edilmesi veya o miktar meblağın kasa hesabına kaydı
Akabinde
Arkasından, hemen arkadan, ardından, hemen ardından Örnek: Kulağı iki kesik tırnak kıskacına aldıktan sonra başı şiddetle sağa sola sarsar, akabinde…
Akamet
Neticesizlik, kısırlık, sonuç alınmama.
Akar
Taşınmaz mal; kiraya verilen ve gelir sağlayan şeyler
akârât
Gelir sağlayan mallar, gayrimenkuller
Akarâtı mevkufe
Vakfedilmiş, gelir getiren mallar
Akdem
Önce, daha evvel
Akdes
En mukaddes
Akdetmek
Sözleşmek; kararlaştırmak; düzenlemek; bağlamak
Akd-i mebhusünanh
Sözü geçen akit, anlaşma, sözleşme
Akd-i mezbur
Sözü geçen akit, anlaşma, sözleşme
Akd-i muvazaa
Karşılıklı ödün verilerek yapılan akit, anlaşma, sözleşme
Akd-i sahih
Geçerli, doğru, kusursuz akit, anlaşma, sözleşme
Akîm
Kısır, verimsiz, başarısız, sonuçsuz.
Akreditasyon
Bir kişi veya kurumu resmi olarak tanıma, kabul etme ve onaylama eylemi
Aktif
Vergi Hukuku ve Muhasebe dilinde aktif: bilançonun, para ve nesne mevcudunu, alackaları ve mameleke dahil diğer kıymetlerin sıralandığı taraftır.
Aktüer
Aktüer, bir olayın ihtimalini ve mali sonuçlarını değerlendirmek için istatistiksel teknikleri ve matematiksel becerileri kullanan kişiye verilen…
alâ
çok iyi
Alâhilâf'ül-kanun
Kanun hilafına; yasaya aykırı olarak
Alâik
Alakalar
Alâkadar
Ilgili; ilişkili
Âlâm
Elemler, kederler, üzüntüler
Alât
Aletler; araçlar
Aledderecat
Sırasıyla; derecesine göre
Alelhesap
Hesaplaşmak üzere; hesaba sayarak; sayışılmak üzere; doğan kârdan bir bölümünün ileride tamamı üzerinde hesaplatılmak üzere önceden ödenmesi
Alelıtlak
Yetkisi ve sorumluluğu çok olan. Herkesin yararlanabileceği (yer, nesne).
Alelusul
Usulüne uygun;
Alel Usul
Yöntemine uygun olarak
Âlemsümul
Dünya çağında
Aleniyet
Açıklık
Alettakrib
Takriben; yaklaşık olarak
Aleyh
Karşı, karşıt
Ale-l-ıtlak
Genel olarak; rasgele; bir sınır ile bağlı olmayarak
Ale-l-umûm
Genel olarak; umumi bir biçimde; bütün
alındı
makbuz
Âlicenab
Yüksek ahlaklı
Âlikadr
Kıymeti yüksek
Alil
Hasta, sakat
Alivre Satış
Satıcının bir malı belli bir vade içinde teslimini taahhüt etmesidir. Henüz yetşmemiş mahsul alivre satılabilir. Bu terim genel olarak tarladaki mahsul…
Alonj
Ticari bir senet üzerinde ciroların veya sair muamelelerin çoğalması dolayısıyla o senede eklenen kağıt.
Âlude
Bulaşmış, karışmış
Amade
Bir işi yapmaya hazır; hazırlanmış
Amel
Iş; edim; fiil
Amele
Işçi; emekçi, ırgat
Amelî
Işe dayanan; iş üstünde; tatbikî; pratik; uygulamalı
Amenajman
Doğal kaynakların işletilmesi
Âmil
Yapan; etken; etmen; sebep; faktör
Âmir
Emreden; buyuran; bir memurun vazife bakımından büyüğü; bir fiili yapmaya veya yapmamaya zorlayan, buna gücü yeten
Âmm
Genel; umumi; herkese ait
Amme
Kamu
Âmme hükmî şahsiyeti
Kamu tüzel kişiliği
Amme intizamı
Kamu düzeni
Ampirik
Deneye dayalı.
anasır
unsur
Anayapı
Kat mülkiyetine konu olan taşınmazın esas yapı kısmı.
Anayasa
Örgütlenmiş bir toplumda devletin yönetim biçimini belirten, yasama, yürütme, yargılama erklerinin nasıl kullanılacağını gösteren, yurttaşların hak ve…
Angaje
Sözle veya yazılı olarak bağlanan; bağımlı
Ânif'ül-beyan
Az önce beyan olunan, bildirilen
Ani edim
Bir anda yapılan belli davranış ya da davranışlarla yerine getirilen edim
antant kalma
Bir konuda mutabık kalma, uzlaşmaya varma.
antoloji
Yazınsal ürünlerden güzel parçalar seçilerek oluşturulan ve türlü yöntemlere göre düzenlenen yapıt.
Antrepo
Gümrüklere gelen ticari eşyanın konulduğu, korunduğu yer; ardiye; ambar
Anud
Çok inatçı
Aplikasyon
Yer tesbiti, tescilli haritalardaki parsel köşe noktalarının zeminde yeniden belirtilmesidir.
apostille
5 Ekim 1961 tarihli Lahey Sözleşmesi hükümleri uyarınca, kararda imzası olan hakimin, o yargı yerinde yetkili ve görevli olduğunu gösterir tasdik şerhi.
APPEL
İstinaf
Âra
Reyler; oylar
arazi
Genellikle, üzerinde yerleşim yeri bulunmayan, ekilebilen ya da boş toprak.
Arazi mahlule
Mutasarrıfın mirasçı bırakmadan ölümü ile mahlûl olan arazi-i emiriyye
Arazi-i emiriyye
Beytülmâle ait olarak devlet tarafından kişilere dağıtılan yerler, topraklar; beylik arazi
Arâzi-i haraciyye
Haraca bağlı arazi;
Arâzi-i memlûke
Mülk; timar toprağı; mülkiyet yolu ile tasarruf olunan yerler
Arâzi-i metrûke
Halkın gereksinimi ve kullanımı için terk edilen arazi
Arâzi-i mevât
Hiç kimsenin tasarrufu altında olmayan ve halka terk ve tahsis edilmemiş bulunan,yüksek sesli bir kimsenin sesi işitilmeyecek derecede köy ve kasabalar…
Arazi-i mevkufe
Geliri belirli bir konuya tahsis olunan yer; vakıf olunmuş arazi
Arâzi-i mezrûa
Ekilen arazi
Arazi-i miriye
Devlete ait arazi
Arâzi-i öşriye
Ürününden onda bir Devlet payı alınan ve üzerinde her türlü mülkiyet tasarrufları bulunan arazi
Arâzi-i selîha
Çıplak arazi
Argüman
Delil, Kanıt, Dayanak, Tez, Sav
Arızî
Gelip geçici olan,eğreti,sonradan gelen
Arîz ve amîk
Genişlik ve derinliğine; enine boyuna;
Âri
Boş; çıplak; soyut; arınmış; yüksüz
Ârif
Anlayışlı, sezgili
Ariyet
Menkul ve muayyen bir malın karşılıksız olarak kullandırılmasının başka bir şahsa bırakılmasını ve kullanıldıktan sonra geri verilmesini tazammun eden…
Âriyet
Ödünç; eğreti; ödünç sözleşmesi
Âriyeten
Emaneten
Arizi
Geçici,sonradan gelen
arşiv
belgelik, her türlü belgenin saklanıp muhafaza edildigi yer
Arz
Sunma; gösterme; bildirme; önüne koyma; anlatma (bir büyüğe)
Arzuhal
Dilekçe
Asgarî
En az; en aşağı; en azından; en düşük; en küçük
Asgari
En az; en aşağı; en azından; en düşük; en küçük
Ashab-ı intikal
Verasetin geçişinde hak sahipleri
Asli
birincil,temel olarak alınan
Asrî
Zamana uygun; çağdaş; modern
Aşikar
besbelli olan, ortada olan, gizli olmayan
Atalet
1. Devinimsizlik, tembellik, çalışmadan oturma, gevşeklik, uyuşukluk. 2. İşsiz kalma, işsizlik
Ateh
Bunama; bunaklık
Âtî
Gelecek; gelen (kişi veya şey); gelecek zaman; istikbal
Atıf
Yollama; yöneltme; yükleme; bağlama; eğme; meylettirme; ilişkili bulma
atıfet
İyilik, bağış, kayra, lütuf, ihsan, inayet
atipik
Örnek dışı Düzensiz, değişik, değişken, tipik olmayan, herhangi bir grup içerisinde değerlendirilemeyen.
Aval
Bonoya imza atarak sorumluluk altına girmiş kişiler lehine verilen bir tür kefalettir.
Avalist
Kefil Aval veren kimse.
Avans
Alacağına sayılmak üzere önceden yapılan ödeme; öndelik
Avârız
Kazalar; belâlar; borçlanma ve hak kazanma yeterliliğini kısan veya yok eden haller
Avdet
Dönüş; geri gelme; dönme
Ayn
Para dışında, kazanılabilen bütün servet öğeleri
Aynî
Mala ilişkin; eşyaya bağlı; malın mülkiyeti ile ilgili; herkese karşı ileri sürülebilen
Ayni haklar
Eşya üzerinde doğrudan doğruya mutlak egemenlik yetkisi veren ve herkese karşı ileri sürülebilen haklar.
Ayrık
Müstesna, kural dışı, ayrı tutulan, diğerlerine benzemeyen, ayrıcalı.
aza
üye
Âzâ
Uzuvlar; üyeler; organlar
Âzâde
Serbest; hür; özgür
Azamî
En çok; en büyük; en yüksek
AZINLIK HÜKÜMETİ
Parlamenter sistemlerde, parlamentoda çoğunluğu olmayan bir partinin, öbür parti ya da partilerin hükümete fiilen katılmadan dışarıdan destek…
Azil
Verilen temsil yetkisinin ortadan kaldırılması
Azimet
Gidiş; yola çıkma
azledilmek
Görevden alınmak
Azletmek
Bir kişiyi görevden almak, çıkarmak
Bâb
Kapı
Bâdî olmak
Sebep olmak
Badire
Birdenbire ortaya çıkan tehlikeli durum
Bağımsız bölüm
Kat Mülkiyeti Kanunu'na göre, ana gayrimenkulun ayrı ayrı ve başlı başına kullanılmaya müsait bağımsız mülkiyete konu olabilen bölümleri.
Bağıt
Akit
Bâhir
Belli; besbelli; açık; apaçık
Bahri
Denize ait
Baîd
Uzak; ırak
Bâîs olmak
Sebep olmak; göndermek; gerektirmek
Baki
Sürekli; daimî; artan; kalan; kalımlı; kalıcı; ölümsüz; saklı duran
Bakiye
Artan
Bâlâ
Yukarı; yüksek; üst; yüce
Bâligân-mâbelâğ
Ziyadesiyle; bol bol
Baliğ
Eren; varan; bulan; yetişen; toplam; büluğa; ergin;
Balotaj
Bir şeçimde adaylardan hiçbirinin kanunun gerekli gördüğü oyu alamamış olması nedeniyle seçim kimsenin kazanamamış olma hali, bu şekilde seçimin…
BAM
Bölge Adliye Mahkemesi kısaltması
Bariz
Açık; göze çarpan; belirgin
Basiret
Doğru görüş; uzağı görüş; önceden görüş; seziş; uyanıklık; anlayış; kavrayış; dikkat; sağgörü
basiretli tacir
tacirin genel ahlak kurallarına göre davranması gerektiğini ifade eder.
Basiretsiz
Gerçekleri görebilmekten uzak, ileri ve uzak görüşlü olmayan, sağgörüsüz.
Batıl
Doğru ve haklı olmayan; çürük; bozuk; sakat; boş; hukuken geçersiz; dayanaksız; temelsiz; beyhude; hüküm ifade etmeyen
BATIN
1. Anlamı: Karın, Kuşak 2. Anlamı: Gizli, görünmeyen.
Battal
1. Kullanılmaz durumda olan, işe yaramaz, işlemez. 2. Boyutça alışılmış olandan, olağandan büyük.
Bayi
Bazı maddeleri satma izni olan kimse; satıcı; satış yeri
Ba'dehû
Daha sonra
Bâ'de'l-isticar
Kira sözleşmesinden sonra
Bâ'de'l-istirdad
Geri aldıktan sonra
Bâ-husus
Hele; özellikle; üstelik
Becâ
Yerine; uygun; bedava; karşılıksız; parasız; emeksiz
Becayiş
İki memurun kendi rızaları ile ilgili makamın tasdikıyle aralarında memuriyet, makam ve vazifelerini değiştirmeleri.
Bedâyî
Sermayeler; anamallar;
Bedelsiz devir
Bir hakkın, alacağın veya malın herhangi bir bedel alınmadan bir başkasına aktarılması
Bedelsiz temlik
Bir hakkın bedel alınmadan diğer bir kişiye geçirilmesi.
bedelsiz terk
Herhangi bir eşyanın veya hakkın karşılığı alınmaksızın bırakılması
Bedel-i misil
Emsaline uygun peşin para
Bedialar
Göze güzel görünen şeyler; estetik
Bedihî
Açık olan; besbelli; apaçık; akla; kendiliğinden gelen
Bediî
Güzellik ölçülerine uyan; güzel; güzellik
Behemahal
Her halde, ne olursa olsun, ne yapıp yapıp, mutlaka.
Behemehâl
Her hâlde, ne olursa olsun, ne yapıp yapıp, mutlaka
Behemehal
Kesin olarak,kesin bir biçimde, her durumda, ne olursa olsun.
Beher
Her biri
Behredâr
Nasipli, hissedar, nimetlenmiş, faydalanmış
Belagat
Iyi konuşma; sözle inandırma yeteneği; söz sanatlarını inceleyen bilgi dalı
belgit
Bir kişinin, yapmaya ya da ödemeye borçlu olduğu şeyi göstermek üzere imzaladığı resmi kağıt, senet.
Berât
Rütbe, nişan ve imtiyaz verildiğini bildiren ferman
Berâyı tetkik
Inceliyerek
Berhava
Havaya gitmiş; kaybolmuş; uçurulmuş; yararsız; boş
Berî-üz-zimme
Zimmetten kurtulmuş; aklanmış
bertafsil
Ayrıntılı
Ber-mucib-i talep
Talep mucibince; istem gibi
Ber-vech
Olduğu gibi; olarak
Ber-vechi peşin
Peşin olarak
Ber-vech-i bâlâ
Yukarıda olduğu gibi
Beşerî
Insanoğlu ile ilgili; insanî; insana mensup
Betahsis
Hele, hususiyle
Betekrar
Tekraren; tekrarla
Beyanname
Bir makama veya kamuoyuna yapılan açıklama belgesi.
Beyn
Ara
Beynelmilel
Herkes tarafından kabul edilen, uluslararası Uluslararası
Beyn'en-nâs
Halk arasında
Beytülmal
Maliye hazinesi
Beyyine
Bir olayın veya işlemin doğruluğunu ortaya koyabilmek için hakimi iknaya yönelik yöntem veya her türlü vasıta ; delil, şahit
Beyyine külfeti
Mahkemede bir beyan ve iddiayı kanıtlama yükümlülüğü MK 6. madde
Bey ü şira
Almak ve satmak
Bey'i
Satım; satma; satış; satılma;
Bey'i bât
Kesin satış
Bey'i bi-l vefâ
Kararlaştırılan süre içinde satılanı geri almak koşulu ile yapılan satış sözleşmesi
Bey'i mukayaza
Malı mal ile değiştirmek; trampa
Bey-i sarf
Parayı paraya satmak; para bozmak
Bîtâp
Bitkin; güçsüz; takatsız; yorgun
Bî-ma'nâ
Manasız; anlamsız
Bî-taraf
Tarafsız
Biçare
Çaresiz
Bidâyet
Başlama; başlangıç
Bigüna
Herhangi bir
Bihakkın
Hakkıyla, hak ederek
Bila
….sız
Bilabedel
Bedelsiz, ücretsiz.
BİLAHARE
Sonradan sonradan, daha sonra, sonraları
Bilakaydüşart
Kayıtsız ve şartsız olarak.
Bilâkis
Tersine olarak; tam tersine; aksine; sonunda
Bilanço
Bir kuruluşun, belli bir tarihte, alacaklı ve borçlu bulunduğu değerleri gösteren özet muhasebe cetveli; işletmenin finansal durumu ve faaliyet…
Bilasebep
Sebepsiz , sebep olmaksızın
Bilâtefrik
Tefrik etmeksizin; ayırmaksızın
Bila bedel
Bedelsiz
Bilâ kayd ü şart
Kayıtsız ve şartsız
bila tebliğ
Tebliğ edilmeden
Bilâ-sebeb
Sebepsiz
Bilbeyyine
Delil ile; tanık ile; ispat ile
bilcümle
bütün
Bilfiil
Gerçekten; fiilen; hakiki olarak; iş olarak; iş edinerek
Bililtizam
Bile bile
Bilistirdad
Geri alarak; geri alınarak
Bilmukabele
Karşılık olarak, (Davranış töresinde) ben de, size de, sizlere de.
Bilmüzakere
Müzakere ederek; üzerinde görüşüp tartışarak
Bilmüzayede
Artırma ile; artırarak
bilumum
bütün, hep, kamu, genel
Bilvekale
Vekaleten
Bil-ahire
Sonra; sonradan
Bil-cümle
Bütün; hepsi; tamamı
Bil-farz
Tutalım ki; diyelim ki; sayalım ki; söz gelişi
Bimarhane
Hastahane
Binâberin
Bundan dolayı; bunun üzerine; bu nedenle
binaenaleyh
Bundan dolayı, Bunun üzerine
Binâen-alâ-zâlik
Bundan dolayı; bunun üzerine
Binâen-aleyh
Bunun üzerine; dolayısıyla; bundan dolayı
Binniyabe
Naip eliyle; vekillik ile; vekaleten
Bireysel Başvuru
Temel hak ve özgürlükleri ihlal edilen kişilere tanınan ulusal ya da ulusal üstü denetim yapılan yargı yolu. Anayasa şikâyeti.
Bisud
Faydasız;yararsız.
Bitap
Bitkin, yorgun.
Bitarıkıl'evlâ
Evveliyetle; öncelikle
Bi-eyyi-hâl
Herhalde; mutlaka; elbette
Bi-hakkın
Hakkıyle; hakkı olarak, gerçekten; tamamiyle
Bi-haseb-il verase
Veraset nedeniyle; verasetten doğma
Bi-hükm'ül-kanun
Kanun hükmü gereğince; yasa kuralı ile
Bi-l-müzayede
Müzayede ile
Bi-l-rü'ye
Görerek; görülerek
Bi-n-netîce
Netice olarak; sonuç olarak
Bi-t-tabi
Tabiatiyle; doğal olarak
Bono
Bir kimsenin diğer bir kimseye veya onun emir ve havalesine, belirlenen vadede, belirli bir tutarı ödeme taahhüdünü içeren, özel biçim ve hükümlere…
Bölünebilir edim
Niteliğinde veya değerinde esaslı bir değişme olmaksızın, birden ziyade parçalara ayrılarak ifa edilebilen edim
Bölünemez edim
Niteliğinde veya değerinde esaslı bir değişme olmaksızın, birden ziyade parçalara ayrılarak ifa edilemeyen edim
Butlan
Geçersizlik
Bühtan
İftira, kara çalma
Bürhan
Kesin Kanıt
Bürûz
Belirme; ortaya çıkma
Câmi
Cem eden;
Câmia
Topluluk; zümre
Cânî
Cinayet işlemiş olan kimse
Canîb-i beytülmal
Hazine tarafı
Canîb-i vakıf
Vakıf tarafı
Canîp
Yön; taraf; cihet; yan
Cari
Uygulanan; yürürlükte olan
Cari Fiyat
Bir malın satışında ilan veya fiyat listesi veya etiket ile umuma arz olunan veya ticaret odalarıyla belediyeler ve borsalar gibi salahiyetli yerlerce…
Casus Belli
Savaş nedeni, savaş gerektiren olay
Cây-i teemmül
Etraflıca düşünülmeye değer; düşünülmesi yerinde olur
Cebel
Dağ, yüksek tepe.
Cebir
Zor kullanma, zorlayış, zora başvurma, zor.
Cebrî
Zorla yapılan; zor kullanarak yaptırılan; zor altında; güç kullanarak
Cebri satım
Malikinin isteğine bakılmaksızın, resmi makamlar tarafından yapılan satım
Cedel
“Çelişmeler öğretisi” anlamına gelmekte ve reddedilmek istenilen herhangi bir görüşün ya da tezin, imkansız ve saçma olduğunun tartışma yoluyla ortaya…
celb-i menafi
Fayda sağlamak
Celesat-ı âti
Gelecekteki celseler, oturumlar
Celile
Büyük; ulu
Celpname
Yargılamada,davacı,davalı,tanık,bilirkişi gibi kimseleri mahkemeye getirtmek için yapılan çağrı
Celse
Mahkemelerde bir muhakemenin, duruşmanın ve sair meclislerle heyetlerde müzakerelerin yapılması için, nisap dairesinde, azanın her toplantısı.…
Ceman
Toplam olarak,toplamı
Cemetmek
Toplamak; bir araya getirmek
Cemi ezmân
Bütün zamanlar; zamanların toplamı
Cemm-i Gafir
Alelade topluluk, kalabalık, sokak kalabalığı.
cenup
güney
Ceraîm
Suçlar, kabahatler manasına gelen kelime, hukukta; özellikle kolluktan cumhuriyet savcılığına gönderilen suç ihbarı üzerine kayıtların aynı adla…
Ceraim
Cürümler, suçlar
Cerbeze
1.Haklı ve haksız sözlerle hakikati gizlemek, 2.Güzel konuşma. 3.Girişkenlik, beceriklilik.
Cereme
Başkası tarafından yapılan veya kaza sonucu ortaya çıkan zararı ödeme; para cezası
Cereyan
Bir şeyin gelişme, olma durumu
Cerh ü iptal
Çürütme ve yok sayma; geçersiz hale getirme
Cevâmi'
Camiler; mescitler; toplanılan yerler
Cevap layihası
Cevap dilekçesi, Yanıt dilekçesi
Cevâz
Izin; müsaade; caiz olma
Cevaz
Onay, izin , uygunluk
Cevâz bahş
Izin veren; müsaade eden
Cevaz-ı İstihdam Kararı
Görülen idari lüzum ve zarurete binaen azledilmek suretiyle vazifesinden uzaklaştırılan memurun yeniden memuriyete alınabilmesi için azleden dairece…
Cevher
Maya; öz; değerli taş; elmas
Cevval
Davranışları çabuk ve kesin olan
Cezrî
Asıl ile ilgili; kökle ilgili; kökten; temelden
Cibâyet
Alma; toplama; vergilerin ve başkaca devlet gelirlerinin tahsili
Cihet
Yön; taraf; amaç
Cins tashihi
Tapu kütüğünde kayıtlı bir taşınmazın niteliğinin değiştirilerek kütüğe, başka bir nitelikte tescil edilmesi.
Ciranta
Bir senedi ciro eden, aktaran kimse
Ciro
Çifte yetki veren havale; ticari senedin, arkasına yazılan yazı veya imza ile başkasına devri.
Cismanî
Cisimle, bedenle ilgili; bedensel
cismanî zarar
Kişinin vücut bütünlüğüne verilen zarar.
Cism-i câmid
Cansız cisim
Cuz-i Layetecezza
Bölünemeyen, parçalanamayan şirket payı, hisse.
Cünha
Eski ceza hukukunda cürümden hafif, kabahatten ağır nitelikteki eylemler
Cürmiyet
Suç hali; suçluluk
Cürmü meşhut
Suçüstü; göz önünde işlenen suç
Cürüm
Kabahat olmayan
Cürüm İsnadı
Birine iftira atmak ve kara çalmak manasına gelir.
Cürüm tasnii
Bir kimse hakkında cürüm uydurmak
Cüz
Bir bütünü oluşturan bölümlerden her biri; kısım; parça; bölük
Çek
Ödeme aracı; kanun ile belirlenen şekilde düzenlenen, keşidecinin emrinde para bulunan banka üzerinden çekilebilen havalesi
Çetrefil
Karışık
Çifte standart
Kişiye veya duruma göre farklı davranışlarda bulunma, tutarlı olmama
Dâfi
Defi'de, savuda bulunan kimse
Dain-i mürtehin
Bir alacağa teminat sağlamak amacıyla, bir mal üzerine kurulan ve herkese karşı ileri sürülebilen mutlak bir haktır.
daktiloskopi
Parmak izine dayanarak kimlik belirleme yöntemi. Parmak izi incelemesi.
Darbımesel
Çarpıcı söz, özlü söz.
Dâyin
Borç veren; alacaklı
Deâvî
Davalar
Defaât
Kereler; kezler; yollar
Defaat
Defa, kez, kere, sefer
Defâtir
Defterler; birlikte dikilmiş kağıtlar
Defi
Taraflardan birinin, hususiyle müddeialeyhin kendisine karşı açılan davada edadan kurtulmak için bavurduğu her türü vasıta.
Defter-hâne
Taşınmaz mallara ilişkin tasarrufların kayıt
Defter-i hakanî
Eskiden taşınmaz mala ilişkin tasarruf işlemlerinin kayıt ve tescil edildiği defter
Defter-i hakanî idaresi
Eskiden taşınmaz mala ilişkin tasarruf işlemlerinin kayıt ve tescil edildiği daire
Def'aten
Bir defada; birden
Def'i def
Def'e karşı def'; savuya karşı savu
def-i mefasid
Zararı yok etmek
Değer baha
Bir malın iktisadi duruma göre kıymetini ifade eden fiyat
Delâlet
Gösterme; yol gösterme; kılavuzluk; iz; işaret; aracılık
Delalet
Gösterme, yol gösterme, kılavuzluk, iz, işaret, aracılık.
Delâlet-i bil'işare
Işaret ederek, hatırlatarak gösterme
Delegasyon
Herhangi bir topluluğu temsil etmekle görevli yetkili kurul / Herhangi bir işin sorumluluğunun başka bir kişi ya da kuruma aktarılması / Yetkilendirme,…
Demdeme
Hiddetli söz. Avaz. Hosa gitmeyen sesler
Demirbaş
Bir taşınmazın kiraya verilmesinde kiraya dahil olan, kiralamanın sonunda aynı cins ve değerde iade edilen veya değer eksilmesi kiracı tarafından…
Demokratik devlet
Halkın devlet yönetimine katılması esasına dayanan devlettir.
Depozito
Bir sözleşmeden dolayı doğabilecek zararlara karşı verilen teminat; bir taahhüt sırasında yatırılan güvence parası.
Depresyon
Ruhi veya bedeni düşkünlük hali, dermansızlık
Derceb etmek
Cebe atmak; kendine alıkoymak
Dercedilmek
Toplanmak, (bir metne) yazılmış veya konmuş olmak.
Derc etmek
Araya sokmak; arasına sıkıştırmak
Derç
Sokma; arasına sıkıştırma; gazeteye yazma; toplama; biriktirme
Derdest
Görülmekte olan
derkenar
İlk derece mahkemesi tarafından verilen karara karşı istinaf/temyiz yoluna gidildiğine dair tensibe derkenar denir.
Dermeyan etmek
Ileri sürmek; öne sürmek; ortaya koymak; anlatmak
Derpiş
Göz önünde tutma, öngörme
derpiş etmek
Öngörmek,göz önünde bulundurmak
deruhte
karşlamak, üzerine alma, üstlenme
Deruni
Kişilik hakkının manevi kolu, manevi kişilik hakkı.
Der-akap
Hemen; arkasından
Der-dest-i rü'yet
Dava görülmek üzere ele alınan, eldeki dava
Der-kâr
Malum; aşikar; bilinen; belli
Der-pîş etmek
Öngörme; göz önünde bulundurma
Der-piş
En önde; göz önünde bulunan; öngörü
Der-uhte
Üstüne alma; yüklenme; üstlenme; sağlama
Desise
Hile; oyun; entrika
Devair
Daireler
Devlet
"Belirli bir toprak parçası üzerinde, egemen olan, belirli bir insan topluluğu"nun oluşturduğu bir siyasal düzen/bir tüzel kişiliktir.
Devletler Özel Hukuku
Kişilerle devlet arasındaki bağı (tabiyeti), bir ülkede yabancıların sahip olduğu hakları ve çeşitli ülkelerde geçerli olan kanunların çatışması…
Devlet Şurası
Danıştay
Devremülk hakkı
Mesken olarak kullanılmaya elverişli bir yapı veya bağımsız bölümün ortak maliklerinden her biri lehine, bu yapı veya bağımsız bölümden yılın belli…
Deyn
Borç
Dîvân-ı Muhasebat
Sayıştay
dibace
başlangıç , giriş, ön söz.
Dilekçe
Bir isteği üst makama ulaştıran yazı,
dilemma
müskül durum,ikilem
Dispeççi
Deniz kazasindan sonra gemi, yük ve navlunla ilgili kimselerin ugradiklari zararlari ve bunlar tarafindan yapilan masraflarin nasil, kimler tarafindan…
Divan-ı Ahkâm-ı Adliye
Osmanlı Devleti'nin günümüzün Yargıtay ve Danıştay eşdeğeri olarak hizmet veren üst kuruludur.
Divan-ı Muhasebat
Büyük Millet Meclisine bağlı ve devletin bütün varidat ve masraflariyle mallarını ve hesaplarını onun namına murakabe edenlerin hesaplarını tetkik ve…
Dizelge
Liste
Doktirin
Bilimsel görüş , öğreti.
Doktrin
Öğreti.
Donatan
Gemisini gemi ticaretinde kullanan gemi sahibidir
Dönüm
Eski bir alan ölçüsü. Dönümün metrekare olarak karşılığı 918,393 m² 'dir.
Dûçâr
Tutulmuş; uğramış; yakalanmış
Duçar olmak
Maruz kalmak
duhul
Girme, Giriş
Dûn
Aşağı; aşağılık; altta; aşağıda
dun
1.altta, aşağıda olan. 2.aşağı, aşağılık, alçak.
Duplik Layihası
İkinci cevap dilekçesi. Davalının cevap dilekçesinin davacı tarafa tebliğ edilmesi üzerine, davacının cevap dilekçesine karşı davalanın vereceği ikinci…
Dûr
Uzak
Düçâr
Tutulmuş; uğramış; yakalanmış.
Düplik Dilekçesi
Davalının davacının replık dilekçesine verdiği cevap
Düstur
Kaide, asıl kaide, hattı hareket kaidesi manalarında da kullanılmıştır ki hukuki hükümleri maksada uygun ve veciz surette ifade eden şekil. Genel…
Düstûr
Kanun; kaide; yasa; devlet yasalarını içine alan kitap; genel kural; başyasa; yasalar dergisi
Düvel
Devletler
Düvel-i muazzama
Büyük Devletler
Düyun-u Umumiye
Genel Borçlar İdaresi
Düzenleme
Bir sözleşmeyi veya işlemi yapan kimsenin iradesini dinledikten sonra, iki tanık önünde ve yöntemine uygun olarak noter tarafından baştan sona kadar…
DYS
Doküman Yönetim Sistemi
Ebniye
Binalar; yapılar
Ecnebî
Yabancı; bir devlete göre,kendi uyruğunda bulunmayan gerçek veya tüzel kişiler
Ecr-i müsemmâ
Taraflar arasında belirlenen ücret
Eda
Edim; borçlanılan şey; borcun konusu
Edeb
Iyi terbiye; naziklik; usluluk
Edim
Aralarındaki borç ilişkisi dolayısıyla alacaklının isteyebileceği, borçlunun da yerine getirmekle yükümlü bulunduğu bir davranış biçimi
Edinilmiş Mallar
Her eşin mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir.
Efrâd
Fertler; bireyler
Efrad
Birey
Ef'âl
Eylemler; fiiller, işler; ameller
Ehemmiyet
Önem
Ehil
Ehliyetli; hak sahibi; bir hukuki işlem yapabilme yeteneğine sahip
Ehlivukuf
Bilirkişi
Ehli Vukuf
Bilirkişi
Ehl-i hibre
Bilirkişi
Ehl-i vukûf
Bilirkişi
Ehven-i ser
Kötünün iyisi
Ekâbir
1.Devlet ileri gelenleri, makamca büyük kimseler. 2.Kendini beğenmiş kimseler için kullanılır.
Ekalliyet(akalliyet)
Azınlık
EKBER
En büyük, çok büyük
Eklenti
Bir konutun veya bir binanın kullanılış amaçlarından herhangi birini tamamlayan ya da kolaylaştıran yapı.
Ekser
Daha ziyade; ençok; çoğu; çoğunca
Ekseriyet
Çoğunluk
Ekseriyeti ara
Oy çokluğu
Elfaz
Kelimeler; sözler
Elîm
Elemli; kederli acılı
Elzem
Çok gerekli
El-yevm
Bugün; şimdi; halen
Emare
Başlıbaşına bir hususun varlığını ispata yetmemekle beraber onun vuku bulduğuna işaret eden ve ancak diğer delillerle desteklenmesi kaydıyla hükme…
Emlak vergisi
Konusu bina ve arazi olup, bu bina veya arazi malikinin, intifa hakkı sahibinin, her ikisi de yoksa malik gibi tasarruf eden kimsenin, bina ve arazinin…
Emlâk-i sirfe
Yeri ve üzerinde binalar ve ağaçları mülk olan taşınmaz mallar
Emmi
Amca
emprevizyon nazariyesi
beklenmedik/umulmadık hal kuramı, antlaşmaların yapıldığı koşullarda köklü bir değişim olması durumunda uygulanmamasına imkân veren uluslararası hukuk…
Emr-i makzî
Hükme bağlanmış iş
Emsal
Benzer, eş, denk, "Emsal teşkil etmek" mesela, misal (örnek) kökünden gelir. anlamı (manası) başka davalara, olaylara, vukuatlara örnek, denk veya…
Emtea
Ticaret konusu her türlü mal
emtia
eşya, mallar.
Emval
Mallar; mülkler
Emvâli menkule
Taşınır mallar;taşınabilir mallar
Enfüsi
Öznel; subjektif
Enkaz
Bina yıkıntıları; yıkıntı; moloz; eski hayvanların bakiyeleri
Enterne etmek
Göz altına almak, etkisiz hale getirmek
Envai mesalih
Işlerin çeşitliği
Erat
Er, onbaşı ve çavuşlara verilen genel ad. Erler.
Erbaa
Dört
Erbâb
Ehil; becerikli; muktedir; yetenekler; sahipler; malikler
Erbâb-ı vukuf
Bilirkişiler
erk
İşi yapabilme kudreti , gücü
Esbab
Bir işe sebep olma
Esbab-ı mucibe
Gerekçe; gerektirici sebepler
Eshâb
Sahipler; bir şeyin malikleri
Esham
Pay senedi; hisse senedi
Eslem
En selâmetli; en emin; en doğru; en sağlam
Esnaf
Ister gezici, ister bir dükkan veya bir sokağın belli bir yerinde sabit olsun, iktisadi faaliyeti nakdi sermayeden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve…
Eşcar
Ağaçlar
Eşhas
Şahıslar; kişiler; kimseler
Eşkâl
Biçimler; suretler; tarzlar
Eşkal
Şeklin çoğul hali, şekiller. Bir kimsenin tanınmasını sağlayan dış görünüşü
Eşraf
İleri gelenler; bir yerin tanınmış kimseleri; şerefliler
Etfal
Çocuklar, sübyanlar.
Etimoloji
Kelimelerin kaynağını bulmak için uğraşan bilim dalı; birşeyin kökenini arayıp bulma bilimi
Evkaf
Vakıflar
Evleviyet
Tercihli; haydihaydi; öncelikle
Evrâk
Yapraklar; kağıtlar; arşiv
Evrak
Yazılı kağıt
Evrâkı müsbite
Ispat edici belgeler; tesbit edici yazılar; tapu kütüğünü tamamlayan belgeler
Evsaf
Nitelikler
Evsafı mümeyyize
Belirgin nitelikler
Evvelâ
Birinci olarak; herşeyden önce; ilk önce
Evvelemirde
Herşeyden evvel; işin başlangıcında; ilk iş olarak
Eyyam
Günler, zamanlar
Ezcümle
Özellikle; özet olarak; sözün kısası; toplucası
Ezmân
Zamanlar, vakitler; anlar; çağlar
Faal Nedâmet
Suç işleyen bir kimsenin suçundan sonra pişmanlık duyarak işlediği fiilin sonucunu önlemeye çalışması, suç işlediği sırada pişmanlık duyması. Aktif…
Fahh
Ağ, kapan, tuzak
Fâhiş
Aşırı; ağır; çok fazla
Fahri
Onursal
Fail
bir eylemi gerceklestiren kisi
Fait Du Prince
İdarî sözleşmenin koşullarının, idârenin sözleşme yapma yetkisi dışındaki başka bir yetkisine dayanarak aldığı karar veya yaptığı işlemleriyle…
Fakr-u zaruret
Fakirlik ve çaresizlik
Faraziye
Hukuk meselelerini, muayyen bir sistemin esaslarına muvakıf ve tenakuzlara mahal vermeyecek tarzda, halledebilmek için bu sistemin hükümleri ve…
Fariğ
Bir şeyi veya hakkı başkasına devreden; ferağda bulunan; feragat eden; taşınmaz maldaki tasarruf hakkını başkasına bırakan kişi
Farz
Zorunlu; baş koşul; boyun borcu; çok gerekli; varsayma
Fâsıl
Ayıran; bölen
fasıl
bölüm, kısım, evre
Fâsıla
Aralık; ara
Fasih
açık düzgün
Fasl etme
Halletme; neticelendirme
Faş etmek
İfşa etmek; açıklamak; sırları açıklamak, gizli olanı açığa vurmak,
Fatura
Satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye…
Fehime
Anlayış
Fek
Kaldırma; bir hukuki sınırlamanın kaldırılması; sona erdirme; bitirme
Ferâgat
Vazgeçme; el çekme; dinlenme
Feragat
Hakkından kendi isteğiyle vazgeçme. el çekmek
Ferağ
Devir; devretme; bir hakkı birine geçirme; mirî veya vakıf arazinin yararlanma hakkının satışı
feraiz ilmi
İslâm miras hukuku
Ferd
Tek; yalnız olan şey; eşi olmayan; tek olan sayı
Fer' î
Bağımlı; ekli; eklentili; ikinci derecede olan
Fesâd
Karıştırıcı; arabozucu; karışıklık; bozukluk; dolan
Fesh
Bozma; bozulma; dağılma; dağıtma; kapatma; kaldırma
Feteva
Hukuki Sorular ve Cevapları
Feth-i Kabir
Mezar Açma İşlemidir.
Fetret
Zayıflık,uyuşukluk.
fevk
Üst,üst dereceli, astın üstünde yer alan
Fevkinde
Üstünde; aşan
Fevt
Elden çıkarma, yitirme, yitme
Fezleke
Bir tahkikat veya muhakeme zabtının hülasası demektir.Bunda tafsilata girişilmeden işin ana hatları gösterilir. Bir teftiş raporunun kısaltılması…
fezleke veya tahkikat evrakı
Yapılan bir hukuki soruşturmada, tarafların ifadelerini, olayla ilgili kanıtları, tanık beyanlarını kısaca özetleyen, soruşturmacının görüşünü ve…
fıkıh
İslâm hukuku
Fıkra
Kanunların, nizamnamelerin ve talimatnamelerin sıralanan ayrı ayrı hükümlerini göstermek için kullanılan bir bölüm işaretidir.
Fıktan
Yokluk
Fırka
Insan kalabalığı grubu; parti
Fıtrî
Tabii; yaradılışındaki; doğasındaki
Fiili Yol
İdarenin, hukuki bir dayanak olmadan faaliyet ve hizmet alanına girmeyen bir konuda eylemde bulunması İdarenin haksız fiili
Fiil ehliyet
Bir kimsenin, kendi eylemleriyle haklar ve yükümlülükler yaratması yeteneği.
Fiil Ehliyeti
İşlem yapabilme ehliyetidir.
Fiktif
İtibari
Filhakika
Hakikatte; gerçekte; doğrusu
Firkat
Ayrılık acısı, üzüntüsü, ayrılış, ayrılma.
Fi-i cârî
Geçer değer
Fuar
Belli zamanlarda, belli yerlerde ticari mal sergilemek amacıyla açılan büyük sergi
Fuhûş
Haddini aşma; kötülük; namusa aykırı hareket
Fûru
Aşağıya doğru devam eden alt soy hısımları ifade eder.
Fuzûlî
Boşuna; yersiz; lüzumsuz; haksız; boşboğaz; erkek adı
Fuzûlî işgal
Bir taşınmaz malı sahibinin izin ve rızası olmadan ele geçirmek
Fuzuli şâgil
Hukuken geçerli bir hakkı olmadan bir yeri işgal eden
fuzuli şagil
Kusurlu önem arz etmeksizin, bir malın zilyetliğini, yetkili kamu kurumunun izni, sahibinin rızası veya muvafakatı dışında eline geçiren, elinde…
Fürûht
Satma; satım; satış
Gabin
1) bir sözleşmede tarafların karşılıklı edimleri arasında açık bir orantısızlık bulunmasıdır. karşı tarafın özel durumundan aşırı faydalanma olarak da…
Gaî (gaiye)
Gaye, maksat ve netice ile ilgili; amaca ilişkin
Gaip
Görünmeyen; hazır olmayan; yitik; yok olan kişi; kaybolan ve kendisinden uzun zaman haber alınamayan kişi
Gaiplik
Ölüm tehlikesi içinde kayıp olmak ya da uzun süre haber alınamaması durumudur.
Gaiplik Karinesi
Bir kimsenin, ölüm tehlikesi içerisinde kaybolması ve uzun süre haber alınamaması sonucunda, yargıç kararıyla hukuki kişiliğine son verilmesidir.
galiz
Kaba ve çirkin, iğrenç.
Galle
Gelir; hasılat; yarar
Garamat
Tazminat, diyat gibi edası lazımgelen şeylerdir.
Garameten
Herkese eşit olarak
Garantör
Güvence veren ve bunun gerçekleşmesini gözeten ve denetleyen kimse, kuruluş veya devlet.
Garantörlük
Garantör olma durumu.
Garaz
(garez)gizli düşmanlık; asıl maksat; erek; amaç; hınç
GARDİYAN
Cezaevlerinde düzeni, tutukluların kurallara uygun biçimde davranmalarını sağlamakla görevli kimse.
garp
batı
Garra
Parlak, beyaz, güzel, Şa'şaalı.
Gars
Ağaç dikme
Gasıb
Başkasının bir eşya, para yada kıymetli malını elinden veya tasarrufundan zorla haksız yere alan kimse
Gasp
Başkasının bir eşya, para yada kıymetli malını elinden veya tasarrufundan zorla ve haksız alınması
Gaybubet
Kaybolma; yokluk; göz önünde olmayış; yitiklik
Gayrı vazıh
Kapalı
gayri kabili rücu
Geri dönülemez
Gayr (gayir)
Ayrı; başka; özge; artık; diğer; yabancı
Gayr-i melhûz
Beklenmedik; imkansız; olanaksız
Gayr-i mümkün
Olanaksız; imkansız
Gayr-i müsavat
Eşitsizlik
gayr-i resmî
Devletin yürürlükte bulunan kanunları dışında kalan, kanun dışı, yasa dışı olan uygulamalar
Geçici tescil
Halen varolup da uyuşmazlığa neden olan ayni hakların korunması amacıyla tapu kütüğüne yapılan tescil.
Geçit hakkı
Bir taşınmaz üzerinden başka bir taşınmaz malikinin geçebilmesi için kurulan bir ayni hak.
Genel idare
Bütün ülkeyi kapsayan idare olup merkez teşkilatı"" ve ""taşra teşkilatı""ndan oluşur."
Gensoru
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde, milletvekillerince başbakana ya da bakanlardan birine bir sorunla ilgili olarak sorulan ve görüşmeler sonunda o…
Gerçek kişi
İnsanlar. Sağ ve tam doğmak şartıyla anne karnına düşmeden ölüme kadarki süre boyunca insanı tanımlayan hukukî terim.
Gerçi
Gerçekten; vakıa
Gıyâb
Hazır ve mevcut olmama; göz önünde bulunmama; uzaklaşma; kaybolma; arka
Girift
Dolaşık; karışık; bir birinin içine girgin; tutma; yakalama
Grafoloji
Yazıbilim
Grafolojik
Yazıbilimsel
Gûna (gûne)
Türlü; gidiş; tarz; yol; sıfat
Güzeran
Geçici; geçen
Güzün
Sonbahar, güz mevziminde
Hacet
Gerek; gereklilik
Hacir
Bir şahsın medeni haklarını kullanma salahiyetinin mahkeme tarafından kaldırılması.
Hacir altına almak
-Hastalık, bunama vb. sebeplerden dolayı davranışlarının nasıl sonuç vereceğini bilemeyen bir kişiyi mahkeme aracılığıyla mal ve mülk yönetimi…
Hadd-i Maruf
Makbul olan had, Emredilen, müsaade edilen hudud
Hâdis
Meydana gelen; çıkan; yeni çıkan
Hafiyyen
Gizli olarak; saklı olarak; gizlice
Hafriyat
Kazı; kazılar; toprak kazma; toprak çıkarma
HAGB
Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının kısaltması
Hail
Duvar, çit, parmaklık, tahta perde gibi taşınmazları birbirinden ayıran işaret ve engeller
Haiz
Sahip; elde bulunduran; taşıyan
Hak
Hukuk düzeni tarafından şahıslara tanınmış olan yetkilerdir
Hakem
Tarafların aralarındaki anlaşmazlığı çözmek için yetkili olarak seçtikleri ve üzerinde anlaştıkları kişi, yargıcı
Hakikiye
Hakikate mensup; gerçek; sahici; doğru; gerçekten
HÂKİM
Millet adına, yargı yetkisini kullanarak yasaya aykırı davranışlarda veya uyuşulmayan işlerde yasayı yerine getirmekle, adaleti gerçekleştirmekle…
Hakk
Doğruluk ve insaf; bir insana ait olan şey; dava ve iddiada hakikate uygunluk; harcanmış emek; pay; hisse
Hakkaniyet
Hak ve adalete uygunluk; doğruluk
hakkı hıyar
seçimlik hak
Hakk-ı hıyar
Seçimlik borçlarda seçim hakkı
Hakk-ı mesil
Su yolu hakkı
Hakk-ı mürûr
Geçit hakkı
Hakk-ı şuf'a
Önalım hakkı
Hakk-ı şürb
Içme hakkı; sudan yararlanmada sıra hakkı
Haksız fiil
Hukuk düzeninin izin vermediği, zarar verici eylemlerdir
Haksız iktisap
Bir kimsenin malvarlığında, haklı bir nedene dayanmaksızın başka bir kimsenin malvarlığı aleyhine meydana gelen artma ya da azalmama durumu
Hak ehliyeti
Sağ doğmak şartıyla ana rahmine düştüğü andan ölüm anına kadar olan dönemde herkesin sahip olduğu medeni haklardan (evlenme, mülk edinme vb.)…
halaza
Yere dökülen tohumlardan ertesi yıl hiçbir tarımsal faaliyet olmaksızın kendiliğinden yetişen bitki.
Halef
Bir makamda, görevde sonra gelen kişi
Halefiyet
Ardıl, yerine geçme, yerine geçen.
Halel
Bozma; bozukluk; eksiklik; zarar
Haleldar olmak
Bozulmak; çiğnenmek
Halita
Karışım
Hali sabıka irca
Eski hale getirme eski hâle getirme (bkz. HMK 95. md. vd.)
Hamaset
Kahramanlık, yiğitlik, cesaret
Hamil
Elinde bulunduran, taşıyan gerçek ya da tüzel kişidir.
Hamule Senedi
Tren ile taşımacılıkta kullanılan taşıma belgesi olup malların demiryolu ile taşınmasına ilişkin uluslararası anlaşmadır. Hamule, aslen Arapça bir…
Hapsen Tazyik
Bir kimseyi ifasına mecbur olduğu hususu yapmaya icbar için kanuni salahiyete binaen hapsetmektir.
Harâc-ı mukaseme
Arâzî-i hâriciyye mahsullerinden onda birden yarısına kadar alınan vergi
Harâc-ı muvazzaf
Arâzî-i hâriciyye üzerine yerin tahammülüne göre,maktûiyet veçhile tayin olunan vergi
Hârîm
Başkasının giremeyeceği,girilmesine izin verilmeyen ev bölümü; harem
Harim
Girilmesi yabancıya yasak olan, kutsal tutulan, korunulan yer
Harnup
Keçi boynuzu
Hartama
Pedavra; köknar ve lâdin ağaçlarından elde edilen, çatı örtüsü olarak kullanılan ince tahta;
Has
Sıkıştırmadan bir yerin içine alma; hareketten menetme; etrafını çevirme; vakfetme
Hasârât
Zararlar; ziyanlar; hasarlar
hasbelkader
Rastlantı sonucu olarak, tesadüfen. Yazgıdan dolayı
Hasbi
1.Gönüllü olarak ve karşılık beklemeksizin yapılan. 2.Nedeni olmayan, nedensiz.
Hasb-el-kanun
Kanun gereği
Hasb-el-memuriyye
Memuriyet gereği
Hasebiyle
Yüzünden; dolayısıyla; bu nedenle
Hasıl
Olan, ortaya çıkan, görünen.
Hasılat
Gelir.
Hasîm
Iki düşmandan herbiri
Hasım
Düşman, husumet
Hâsim
Hasmeden; kat'eden, kesip atan
Haslet
Ahlak, nitelik, huy, mizaç
Hasren
Muhasara ederek; etrafını çevirerek
Hasretme
Özgüleme,sınırlama;tahsis etme. Bir şeyin bütününü birine, bir şeye ayarımak
Hasretmek
Adamak, ayırmak, tahsis etmek.
Hâss
Özgü
Hata
Yanılma, Yanılgı
Hatîa
Günah; kabahat; suç; yanlış; yanlışlık
Havale
Yollama ödeyicisinin, para, değerli kağıtlar veya benzeri nesneleri, yollayıcı hesabına yollama alıcısına ödemek ve yollama alıcısının da bunları kendi…
Hava Oyunu
Bir mal fiyatının yükseleceği umuduyla o maldan, sözde ileride teslim alınmak üzere, bir parti satın almak ve vakti geldiğinde bu malın değerine göre…
Hâvi
Kapsar; kapsayan; içeren; içerir
Havza-i fahmiyye
Kömür havzası; kömür bulunan bölge
Haylûlet
Engel olma; araya girme; yolu kapama
Haymatlos
Herhangi bir nedenle uyrukluğunu yitirmiş, hiçbir devletin yurttaşı olmayan, yurdu olmayan, yurtsuz (kimse).vatansız
Hayrât
Sevap kazanmak için yapılan hayırlı işler; sevap için kurulan müessese
Hayr (hayır)
Iyilik; iyi; faydalı iş; yarar
Hâzık
İşinin ehli, usta, Maharetli, becerikli, mahir, Usta doktor, uzman hekim.
Hazine
Devletten ayrı bir kişilik oluşturmamakla beraber, bir taraftan bütçenin uygulanmasına ilişkin işlemleri, diğer taraftan da kamu gelir ve giderlerinin…
Heder olma
Ziyan olma
Hedm
Yıkma; harap etme
Herc ü merc
Darmadağınık. Karmakarışık. Allak bullak.
Hıfz
Saklama; koruma
Hıfzısıhha
İnsan sağlığını korumak için vücûdun ve içinde yaşanan çevrenin sağlık şartlarını inceleyen, buna göre tedbirler alan ve bu çalışmalardan bahseden…
hırsız
Başkasının malını çalan kimse, uğru
Hibe
Bağışlama
Hidematı amme
Kamu hizmeti
Hiffet
İrade Sakatlanması, sonucunda ortaya çıkacak neticeyi öngöremeyip hata yapma, temkinsizlik
Hilafı
Tersi; aksi; zıddı
Hilaf-ı Hakikat
Gerçeğe, hakikate karşı olan.
Hile
Bir kimseyi aldatmak, yanıltmak için yapılan oyun, çıkar sağlamak için, değerli bir şeye değersiz bir şey katma.
Hile-i Şeriyye
Şekil bakımından hukuka uygun bir işlemi vasıta kılarak yasaklanmış bir sonucu elde etmek amacıyla yapılan muamele anlamında fıkıh terimi.
Hilkat
Yaratılma; yaratılış; tabiat
Hilkat garibesi
1.Bedeninde doğuştan normal olmayan gariplikler bulunan kimse. 2.Acayip, garip, tuhaf şey.
Himaye
Koruma; korunma; birine arka çıkma
Hini hacet
Gerektiğinde
Hisse-i şayia
Yaygın hisse; ortak pay
Hissikablelvuku
Önsezi
hissi kablel vuku
Olacak bir hadiseyi önceden bilme-görme,hissetme. Önsezi, içine doğma.
Hitâm
Son; bitim; tükenme; nihayet
HİTAM
Bitim, bitiş, sona eriş, son
Hodbehot
Kendi kendine, kendi kafasıyla, kendiliğinden, kimseye danışmadan.
Hod-be-hod
Kendi başına;kimseye danışmadan;kendiliğinden
Huda
Aktarma
Hudûs
Sonradan peyda olma
Hukuk
İçtimai hayat nizamının muhafaza ve idamesi için cemiyet azası sıfatiyle fertlerle fertler, veya cemiyetle -yani devletle- fertler, yahut muhtelif…
Hukukî
Hukuksal olan.
Hukuki işlem
Bir veya birden çok kişinin, hukuksal bir sonuca yönelttiği irade açıklaması.
Hukuki tağyir
Bir kimsenin, kendisine ait olmayan menkul eşyalar üzerinde bazı işlemlerde bulunarak, bu eşyanın niteliğini değiştirmesi
Hukukun şeklî kaynakları
Hukuk Kurallarının hangi şekillere bürünmüş olarak bize verildiğini ve nerelerde bulunduklarını göstere kaynaktır.
Hukuk Boşluğu
: Somut bir olaya uygulanacak hükmün, yazılı ya da yazısız hukukta yer almamasıdır.
Hulâsa
Özet
Hulûl
Gelip çatma; girme; borcun vadesinin gelmesi
Husule gelmek
Doğmak; ortaya çıkmak; meydana gelmek; oluşmak
Husumet
Bir davanın ikamesi üzerine davacı ile müddeaaleyh arasında husule gelen vaziyeti ifade eder.
Husûmet
Hasım olma durumu; hasımlık; düşmanlık; (davada) karşı taraf olma
Husûsat
Bakımlar; işler; şekiller; yollar; konular; meseleler; maddeler
Hususî
Özel; kişiye ait
Hususi
Özel, özel olarak, kişiye ait olan
hususi esbabı hüküm
Özel hüküm sebepleri, kanunda sayılan deliller dışındaki delil yöntemleridir.(HMK m.192)
Hüccet
Senet; delil; belge
Hükema
Hakimler, Alimler
Hükkâm
Hakimler; yargıçlar
Hükmî şahsiyet
Tüzel kişilik
Hüküm
Bir dava mahkemesinin hukuksal uyuşmazlığı çözen son kararıdır.
Hükümözlü
Yerel mahkeme tarafından hüküm kararı verilmiş ancak hükmü henüz kesinleşmemiş tutuklu
Hükümsüzlük
Bir hukuki işlemin, kanunun öngördüğü şekilde yapılamaması veya kanuna aykırı olarak yapılması halinde hukuki sonuç doğurmamasıdır.
Hülasa
Özet, fezleke
Hünsa
Erkek ve dişi cinsellik organları kendisinde birlikte bulunan (birey)
Hüsnüniyet
Iyiniyet
Hüsnü ceryan
Iyi icra etmek
Hüviyet
Kimlik
Iaşe
Yaşatma; besleme; geçinme
Ibâre
Deyiş; cümle; paragraf; bir bölüm söz
Ibhâm
Kapalı bırakma; açıklamama; belli etmeme; gizli kapaklı tutma
Ibka
Devamlı, sürekli kılma; yerinde bırakma
Ibtida
Başlama; başlangıç; ilkin; en önce; başta
Icâb
Gerekme; gerek; bir sözleşme için ilk söylenen söz
Icabet etme
Uyma
Icabı hal
Durumun gereği
Icar
Kiraya verme; kiraya verilme
Icareteynli vakıf
Ivedili ve süreye bağlı kira sözleşmesi olan vakıf mallar
Icâre-i müeccele
Sonradan alınacak kira
Icazet
Izin; ruhsat, diploma
Icâzet-i lâhika
Bir kimsenin izni olmadığı halde,yapıldıktan sonra bir şeyi kabul etmesi ve onaylaması
Icbar
Zorlamak
Icbar etme
Zorlama
Icmâl
Kısaltma; özetleme; öz; özet genel toplamı
Içtihad
Özel görüş; anlayış; kavrayış
Içtima
Toplanma; toplantı; bir araya gelme
Içtimaî
Sosyal; toplumsal
Içtinap
Kaçınma; çekinme
Idame
Devam ettirme; sürdürme
Idâre-i husûsiyye
Il özel idaresi
Ifham
Anlatma; anlatılma; bildirme; bildirilme
Ifrağ
Bir durumdan başka bir duruma sokma
Ifraz
Arazinin parçalanması; bölünmesi; parsellere ayırma; araziyi imar açısından uygun parçalara bölme
Ifşasına müeddi
Açıklanma gereği
Ihale
Artırma veya eksiltme biçimiyle yapılan ve en uygun fiyatı teklif edene (en çok artıran veya eksiltene) işin/malın verildiği sözleşme yöntemi.
Ihâta
Bir şeyin etrafını çevirme; sarma; kuşatma; etrafı çevrilme; anlayış; geniş bilgi
Ihdas
Ortaya çıkarma; kurma; bir şeyi ilk kez ortaya koyma
Ihfa
Saklama
Ihkak-ı hak
Kendiliğinden hak alma
Ihlal etmek
Zarar vermek; zedelemek; dokunmak; hakkını zedelemek; çiğnemek; bozmak
Ihmal
Dikkatsizlikten ve özensizlikten kaynaklanan kusur; savsaklama; gerekli özeni göstermeme
Ihraç
Çıkarma; dışarıya mal satma; dış satım
Ihraz
Benimseme; sahipsiz bir malı sahiplenme
Ihtar
Hatırlatma; dikkati çekme; uyarma; uyarım
Ihtarname
Bir kimseye, bir hususu yerine getirmesi veya getirmemesi için yapılan yazılı uyarı; hatırlatma belgesi.
Ihticâc
Delil veya tanık gösterme
Ihtilaf
Anlaşmazlık; uyuşmazlık; çekişme; niza; görüş farklılığı
Ihtilat
Karışma; katılma; bir araya gelme
Ihtimam
Özen; bir şey, iş ya da kişiye özel dikkat gösterme
Ihtirâzi kayıt
Çekince; önkoşul; belli hakları kullanma hakkının saklı tutulması
Ihtiva etmek
Içermek; kapsamak; içine almak; içinde bulundurmak
Ihtiyarî
Isteğe bağlı; seçmeli; istemli
Ihtiyar etmek
Seçmek; seçme hakkını kullanmak; tercih etmek; yeğlemek
Ihtiyat
Sakınma;
Ihtiyati tedbir
Davacının, davasını kazanması durumunda, dava konusu şeye kavuşabilmesi için, davadan önce veya dava sırasında o şeyi garanti altına almasına yarayan…
Ihzâr
Hazırlama; huzura getirme;
Ihzaren celb
Sanığı veya tanığı, kendi arzusu nedeniyle gelmediği için mahkeme önüne hakim kararı ile zorla getirtme
Ihzarî
Hazırlayıcı; yetiştirici; hazırlık niteliğinde olan
Ikâme
Yerine koyma; yerine kullanma; dikme;yerine geçme; kaim olma; dava açma
Ikametgah
Bir kimsenin yerleşme kast ve niyetiyle oturduğu yer
Ikamet etme
Bir yerde yerleşme iradesi ve niyetiyle oturma.
Ika etmek
Yapmak; etmek; oluşturmak
Ikmal
Tamamlama; bitirme; devamlı olarak yiyecek içecek ve diğer gerekli malzemenin sağlanması
Ikrâh
Korkutma; bir kimseyi yapmak istediği şeyi yapmamaya, yapmamak istediği şeyi yapmaya korkutarak zorlamak
Ikrar
Saklamayıp söyleme; bildirme; açıkça söyleme; kabul
Ikraz
Borç verme; ödünç verme
Iktirân
Yakın varma; yanına gelme; yaklaşma; ulaşma; erişme
Iktisabî
Kazanma ile ilgili; edinme ile ilgili
Iktisadi
Ekonomik
Iktisap
Kazanma; kazanım; edinme; bir şeyin mülkiyetini elde etme
Iktiza
Gerekme; gerektirme; gereklilik; işe yarama ilâm yargı belgesi; mahkemenin verdiği nihaî (son ) kararın, iki taraftan her birine yöntemine göre verilen…
Ila-nihâye
Sonuna kadar
Ilga
Ortadan kaldırma; yürürlükten kalkma; hükümden düşürme; geçersizleştirme
Ilka
Koymak, birakmak. Terk etmek, Öne atmak
Illet
Hastalık; sakatlık; bozukluk; neden; sebep
Illiyet bağı
Nedensellik bağı; bir neden ile ortaya çıkan sonuç arasındaki ilişki
Ilmî
Bilimsel
Ilmi içtihatler
Hukuk bilginlerinin hukuki sorunlarda ileri sunmuş oldukları görüş, düşünce ve kanaatlerdir.
Ilmühaber
Belge; birinin herhangi bir durumunu (örneğin ikametgahını) gösteren durum belgesi
Iltibâs
Karıştırılma; benzeşim; karışıklık
Iltihâk
Katılma; karışma
Iltisâk
Yapışma; bitişme; kavuşma
Iltizam
Kendi için gerekli sayma; gerektirme
Iltizami muamele
Bir kimsenin malvarlığının aktifinde yer alan kalemlere dokunmaksızın, yalnızca pasifini artıran bir işlem yapması; taahhüt işlemi; borçlandırıcı işlem;
Ilzâm
Susturma; bağlama
Imâl
Yapma; yapılma; meydana getirme
Imâr
Bayındırlık; bayındır duruma getirme; geliştirme
Imdi
Buna göre; şu halde; o halde
Imha
Yok etme; ortadan kaldırma; mahvetme
Imhâl
Mühlet verilmesi; süre verilmesi; erteleme; yeni bir önel tanıma
Imlâ
Doldurma; doldurulma; yazdırma; yazdırılma; bir dilin cümlelerini, kelimelerini doğru yazma bilgisi
Imtina
Kaçınma; çekinme
Imtisâl
Gerekeni yapma; bir örneğe göre hareket etme; alınan emre boyun eğme
Imtiyaz
Ayrıcalık; farklılık
Inbiâs
Gönderilme; meydana çıkma; ileri gelme
Indinde
Yanında
Ind-el-hâce
Lâzım olduğu; gerektiği zaman
Infâk
Beslemek; geçindirmek; nafakalandırmak
Infisah
Ortadan kalkma; dağılma; fesholma.
Infisâh
Fesh olunma; bozulma; hükümsüz kalma; dağılma; kendiliğinden ortadan kalkma
Inhisar
Tekel; monopol; alımın veya satımın tek bir elde toplanması
Inkılâp
Değişme; bir halden başka bir hale dönme; devrim
Inkıta
Kesilme; kesinti; ara verme
Inkıyâd
Boyun eğme; kendini teslim etme
Inkisâm
Taksim olma; parçalanma; bölünme; ayrılma
Inkişaf
Açılma; gelişme; gelişim; açınım
Inkiza
Bitim; sona erme
Insicâm
Bir düzeye gitme; düzgün söz; düzgünlük; tutarlık
Inşâî
Inşaya, yapıya ait
Inşaî hak
Yenilik doğuran hak; bir hukuki durumun ortadan kaldırılması, değiştirilmesi veya yeni bir hukuki durumun yaratılması için kişinin kullandığı hak
Intac
Sonuç verme; nitelendirilme; sonuçlandırılma; bitirme
Intihâb
Seçme; seçilme; seçim
Intikal
Bir mal üzerindeki tasarruf hakkının, kanun ile belli kimselere geçmesi
Intizâm
Düzgünlük; çeki düzen; düzenlilik
Intizâr
Bekleme; beklenilme; gözleme; gözlenilme
Inzibât
Yolunda olma; genel emniyetin yolunda olması; sıkı düzen
Inzimâm
Eklenme; katılma; ilave
In'ikad
Bağlama; kurulma; toplanma
Ipham
Belirsizlik
Ipka
Kalma; yerinde bırakma; görevinde bırakma; yenileme
Iptal
Hukuk kurallarına aykırı biçimde yapılmışbir idari işlemin yargı organının kararıyla ortadan kaldırılmasıdır
Îrâd
Gelir; gelir getiren yapı; söyleme, getirme
Irae
Tayin etme; gösterme
Irae edilmek
Gösterilmek
Iras
Yapma; etme; birine (zarar) verme, sebep olma
Irat Senedi
Bir alacak nedeniyle üzerinde gayrimenkul mükellefiyeti kurulan bir taşınmazın değerinin, taşınmazdan ödenmesi gerekli bir para borcu biçiminde…
Irca
Eski duruma çevirme; geri döndürme; indirgeme
Irca olunma
Eski duruma getirme; çevirme; döndürme
Irsen
Irs yoluyla; miras yoluyla (geçerek)
Irtibat
Bağlantı; ilişki; ilgili olma
Isâl
Vardırma; vardırılma; ulaştırma; ulaştırılma
Isbât
Şahit ve delil göstererek doğrusunu ortaya çıkarma
ısdar
Çıkarmak, ortaya koymak, sudur etmek, kanun çıkarmak
Isdar etmek
Çıkarmak
Iskan ruhsatı
Bir binada oturulabilmesi için, yapının tamamlanmasından sonra ve İmar Kanunu'na göre, o yapının kullanılabileceğine ilişkin olarak verilen belge.
Iskat
Düşürme; hükümden düşürme; yok etme; iptal
Islah
Düzeltme; davada tarafça düzeltme; iyileştirme; iyi bir hale getirme
Islahât
Düzeltme veya iyileştirme işleri
Islah Etmek
(bir şeyi) daha iyi bir duruma getirmek, düzeltmek, iyileştirmek.
Isnad
Bir şeyi veya bir işi, birisi için yaptı diyebilme; bir şeye dayandırma; yükleme
Istılâh
Terim
Istiane
Yardım isteme
Isticar
Kira ile tutma; kiralama
Isticvap
Sorguya çekme; sorguya çekilme
Istida
Dilekçe; arzuhal; emanet bırakma; himaye (korunma) talep etme
Istidlâl
Bir kanıta dayanarak, bir nesneden sonuç çıkarma; kanıt ile anlama
Istiglâl
Ipotek; ev, dükkân, tarla ve bunlara benzer taşınmazların geliri, karşılık gösterilerek rehine koyma
Istihap
Yanına almak
Istihdâf
Hedef tutma; amaç edinme; amaçlama
Istihdâm
Hizmete kabul etme; kullanma; çalıştırma
Istihkak
Hak istemek; hak ediş; bir şey üzerinde hak iddiasında bulunma
Istihlâk
Tüketim; kullanarak bitirme
Istihrâç
Çıkarma; çıkarılma; netice çıkarma; anlam çıkarma; anlama
Istihsal
Üretim; üretme; elde etme
Istikraz
Borç alma; ödünç alma
Istilzâm
Gerektirmek
Istimâ
Davada dinleme; yargıcın duruşmada iki taraf veya vekillerinin sözlü olarak ileri sürdükleri sav ve savunmaları ile,tanık ve bilirkişinin beyanlarını…
Istimâl
Kullanma
Istimval
Ilgililerin rızası olmasa bile yasa gereğince ve değer pahası karşılığında kişilerin mallarına el konulması
Istina
Dayanak; dayanma
Istinad
Dayanma; senet, delil sayma
Istinâd etmek
Dayanmak; bir şeyi dayanak(mesned) olarak almak
Istinkâf
Çekimser kalma; çekinme; geri durma; sakınma
Istinsah
Suret çıkarma
Istirdâd
Geri alma; alınma; geri isteme
Istisna
Ayrı tutma; kural dışı sayma
Isti'dâd
Kabiliyet; akıllılık; anlayış; yetenek
Is'af
Yerine getirme
Işgal
Tapu kütüğüne göre sahipsiz mal durumuna geldiği anlaşılan taşınmaz malları edinme yolu.
Işhâd
Şahit getirme; tanıklık ettirme; tanık gösterme
Işkâl
Zorlaştırma; güçleştirme
Iştigal
Meşgul olma; bir işle uğraşma
Iştirâ
Alım hakkı; satın alma hakkı; hak sahibine istediği zamanda bir şeyin malikinden, o şeyin mülkiyetinin kendisine kararlaştırılan bedel karşılığında…
Iştirâk
Katılma; ortak olma; ortaklık
Iştira hakkı
Hak sahibine, istediği zamanda, bir malın malik
Iş'âr
Bildirme; yazı ile bildirme; gösterme
Ita
Verme; ödeme
Itfa
Söndürme; ödeme; bir borcu, ödeme, takas, af gibi bir sebeple kapatma; sona erdirme
Itlâk
Salıverme; koyuverme; boşamak; demek; denilmek; tabir
Itmam
Tamamlama
ıttılâ
Öğrenme; bilgilenme; haberdar olma; tanıma
Ittıla Etmek
Öğrenmek, haberdar olmak.
Ittiba
Uyma; itaat etme
Ittihâd
Bir olma; birleşme; birlik
Ittihâz
Edinme; edinilme; kabul etme; sayma; tutma; alma
Ittisâl
Bitişme; kavuşma; yakınlık
Ivaz
Karşılık; bedel; eder; karşı bedel; mukabil eda; fiyat
Izaa
Kaybetme; yitirme
Izafe
Zammetmek; katmak; karıştırmak
Izale
Giderme; giderilme
Izale-i şüyuu
Herhangi bir malın kendisinin veya satılarak bedelinin paylaştırılması suretiyle, bu mal üzerindeki ortaklığın (paydaşlığın) giderilmesi.
Izhâr
Açıklama
Izrar
Zarar verme; zarara sokma.
Iztırâr
Zorunluluk; çaresizlik.
Iztırar
zorunluluk, çaresizlik, mecburiyet zorda kalma
Iztırar hali
Kişinin açlık,susuzluk hali nedeniyle yada mevcut bir tehlike nedeniyle;üçüncü kişiye verdiği zarardan dolayı sorumluluk durumuna ilişkin hukuki…
I'lâmât
Bir davanın mahkemece nasıl bir hükme bağlandığını gösteren resmi vesikalar; kararı bildiren belge
İade
Geri verme; geri çevirme; eski duruma getirme
iaşe
yedirip , icirme , besleme bakma
İbate
Bir yerde barındırma
ibka
kalmış, bırakılmış
İcar
Kira
icazet
Müsaade, ruhsat, mümeyyiz küçüklerin kendiliklerinden yaptıkları borçlandırıcı işlemleri velî veya vasîlerince sonradan verilen izin, müsaade.
icbar
Zorlama, zorunda bırakma, zorla bir işi yaptırma. Zorlama
icmal
özet
İcmâl
Özet, kısaltma, yorum
İctima
Toplantı, toplanmak, biraraya gelmek
İçtihat
Herhangi bir hukuki mesele hakkında hukuk alimlerinin fikir ve mütalâalarıdır.
İçtima
Toplanma,bir araya gelme, toplantı
İçtimai
Toplumsal
İddia
İleri sürülerek savunulan düşünce, sav.
ide
Düşünce, fikir.
İfrat
Herhangi bir konuda aşırı gitme, aşırılık
İfraz
Ayırmak, tefrik etmek.
İfsat
Karışıklık, düzeni bozma
İfşa
Açığa çıkarma, açığa vurma.
ifşa etmek
Afişe etmek , ortaya çıkarmak, ilan etmek , yaymak...
iftikar
Yoksulluğunu, fakirliğini açığa vurmak
iftira
bir kimseye gerçek olmayan, olumsuz bir durumu, bir suçu, amaçlı olarak, bilerek yükleme
iğfal etmek
Aldatmak, kandırmak, baştan çıkarmak
iğfal kabiliyeti
aldatma,kandırma yeteneği
İhraz
Kazanmak, elde etmek.
İhsas-ı Rey
1- Tarafını belli etmek 2- Hakimin devam etmekte olan davaya ilişkin görüşünü ( kararını ) belli ederek davanın seyrini etkilemesidir.
İhsas.
Kapalıca anlatım, hissettiriş.
İhtar
Uyarı, uyarma, bir şeyi birine anımsatma
İhtarname
Bir kişinin ya da kurumun hukuki boyutu olan durumlar için kanunlara, sözleşmelere ya da gelenek ve göreneklere dayanarak ilgili tarafa yazılı olarak…
İhticaca Salih Olmak
Yazılı bir belegenin delil olabilme gücüne sahip olması.
İhtilaf
Anlaşmazlık, çekişme. Aykırılık. Söz, tutum, durum ve davranışlarda birbirine aykırı ve muhalif olma. Çelişki.
ihtilâs
Nitelikli zimmet anlamına gelmekte olup zimmetin hile ya da aldatıcı bir yöntem ile gerçekleştirildiği durumlardır
İhtilat
Katılma, başkalarıyla ilişkilerde bulunma, haberdar yaşam.
İhtira
Bilimsel buluşlar üzerindeki haklar
İhtirazi Kayıt
Muayyen hakları kullanmak hususunda serbestisini muhafaza etmek isteyen tarafın bu hususta vaki beyanıdır. Taraflardan birinin sözleşmelerin ya da…
ihtisaren
Kısaca, özet halinde
İhtisas
Uzmanlık, uzmanlaşma.
İhtiva
İçine alma, içinde bulundurma, içerme
ihtiyari
İsteğe bağlı, seçmeli olan
ihtizaz
Titreşme, titreşim.
ihya
Yeniden canlandırma, çok iyi duruma getirme,geliştirme, güçlendirme.
İhzar
Hazır bulundurma, hazır hale getirme. Duruşmalarda hâkim önünde hazır bulundurma.
İka
Yapma, etme.
İkale
Bir hukuki muamelenin vücut verdiği bir vaziyeti, ikinci bir hukuki muamele ile eski haline getirmek demektir. İbraname bir borcun sona ermesi anlamına…
İkametgâh
Mesken, konut, ikâmet edilen yer. Bir kimsenin yerleşmek niyetiyle oturduğu yer. Herkesin bir tek ikâmetgâhı vardır. Tüzelkişilerin bazen birden çok…
İka etmek
genetik olarak insan ırkının ıslahı bilimiYapmak,etmek,oluşturmak.
İKBAL
Yüksek bir makama ya da iyi bir duruma erişme
İkmal
Eksik malzemenin tamamlanması,temin edilmesi.
İkmalen Vergi Tarhı
İkmalen vergi tarhı, her ne şekilde olursa olsun bir vergi tarh edildikten sonra bu vergiye müteallik olarak meydana çıkan ve defter, kayıt ve…
ikrah
Korkutma, tiksinme, iğrenme Korkutma Bir kimseyi yapmak istediği şeyi yapmamaya, yapmamak istediği şeyi yapmaya korkutarak zorlamak
İkrar
Aleyhine hukuki neticeler husule getirebilen maddi veya hukuki bir vakıanın doğruluğunu tasdiktir.
ikraz
Borç verme ;ödünç verme.
İkrazat
Borç verme, Borçlar.
iktibas
1.Ödünç alma. Alıntı. 2.Yabancı hukukun tamamen ya da bazı kanunlarının olduğu gibi veya değiştirilerek kabulüdür. Benimsenen hukukun, benimseyen ülke…
iktiham
(Bir zorluğu) giderme, kaldırma, yenme; (olumsuz bir duruma) dayanma, katlanma
İktisap
Bir şeyin mülkiyetini elde etmek demektir.
İktizâ
Gerek;lüzüm.
ilânihaye
Sonsuza değin, sonsuza kadar
ilanihaye
Sonsuza kadar.
İlga
Kanun, tüzük veya yönetmeliklerin yeni bir kanun, tüzük veya yönetmelikle yürürlükten kaldırılmasıdır.
ilhak
Kendine bağlama, kendine takma
İlliyet bağı
Nedensellik bağı; bir neden ile ortaya çıkan sonuç arasındaki ilişki.
illiyet rabıtası
nedensellik bağı
İLMÜHABER
Birinin yer,hal,medeni durum vb şeylerini gösteren resmi belge. Bir şeyin teslim alındığını gösteren belge,alındı kağıdı
İltibas
Karistirilma; benzeşim; karışıklık.
İltica
sığınma
İltihak
Başka devletler tarafından imza edilmiş bulunan bir muahedeye iştirak etmek isteyen diğer bir devletin müracaat ettiği hukuki muameleye denir.
iltimas
Kayırma, ayrıcalık gösterme
iltisak
Kavuşma, bitişme, birleşme, bağlantı Kavuşma, birleşme, bitişme. Kavuşma, bitişme, birleşme
İlzam
Bir şeyi lazım kılmak.
imhal
Mühlet verilmesi,süre verilmesi, erteleme. Mühlet vermek
imhal etmek
Mehil vermek, Süre vermek, Sonraya bırakmak
İmtiyaz
Farklılık, ayrıcalık. Başkalarına tanınmayan özel, kişisel hak veya şart, ayrıcalık
İmza
Kendi ismini veya kendine ait bir işareti, kendisinin kabullenerek yazması.
indelhace
İhtiyaca binaen, ihtiyaca göre
İnfial uyandırmak
Kızgınlığa yol açmak, öfke yaratmak
İnfisah
Akdin kendiliğinden ortadan kalkmasıdır.
İnha
Birini resmi bir göreve atamaya ya da bir üst aşamaya getirmeye ilişkin, ilgili makama yazılmış öneri yazısı.
İnhisar
Tekel
inhisari
Kendi başına, tekelli
İnikad
Akdin kuruluşunu ve hukukî varlık kazanmasını ifade eden İslâm hukuku terimi
İnkılâp
Devlet eliyle memleketin içtimai hayatının ve müesseselerinin makul ve ölçülü metotlar ile köklü bir surette yenileştirilmesi.
insicam
bir düzeye gitme; düzgün söz; düzgünlük; tutarlılık
İnsiyak
İçgüdü
İntaç
Sona erdirme, bitirme
İntibak
Bir durum ya da çevreye uyma, uyum; uyarlama, uyarlanma. Bir duruma, bir ortama ya da çevreye uyma, alışma.
İntihab
Seçme,seçilme,seçim.
intihal
Aşırma, bilgi hırsızlığı Aşırma (hırsızlık), başkasına ait düşünce, görüş, bilimsel eser, yazı ve dizelerin, kaynak gösterilmeden kendisine aitmiş gibi…
İntişar etmek
Yayılmak, çıkmak, yayımlanmak.
intizam
Düzenli, düzgün olma.Düzen, çekidüzen
İntizar
Bekleme, gözleme
iptida
Başlangıç, ilk
iradi
1.Dışsal bir zorlama olmaksızın, kişilerin iradeleri sonucu olarak ortaya çıkan 2.İradeli, istençli 3.(Osmanlı Dönemi) iradeden gelmiş. Konulmuş,…
İrad Senedi
Bir alacak nedeniyle üzerinde gayrimenkul mükellefiyeti kurulan bir taşınmazın değerinin, taşınmazdan ödenmesi gerekli bir para borcu biçiminde…
İrtihal
Göçme, ölme
İrtihan
Rehin olarak alma, alınma.
irtikâb
Bekleme, gözleme. Bir işe girişmek
irtikâp
Kötü iş yapma, kötülük etme. Yalan söyleme, hile yapma.
irtikap
menfaat sağlama Kötü iş yapma, kötülük etme Yiyicilik. Yalan söyleme, hile yapma.
islah
Taraflardan birisinin davada yapmış olduğu bir usul işlemini kısmen veya tamamen düzeltmesidir.
İsnad
Bir şeyi veya bir işi, birisi için yaptı diyebilme, bir şeye dayandırma, yükleme.
isnat
Bir düşünceyi, bir konuyu bir kişi veya sebebe dayandırma, yükleme, atfetme Bir düşünceyi, bir konuyu bir kişi veya sebebe dayandırma, yükleme,…
isticvab
Bir tarafın kendi aleyhine olan belli bir veya birkaç vakıa hakkında mahkeme/hakim tarafından sorguya çekilmesi (dinlenmesi) demektir.
İsticvap
Sorguya çekme.
isticvap name
Yapılan sorgulamanın yazıldığı kağıt
istida
1.Dilekçe, arzuhâl. 2.Emanet bırakma , himaye talep etme.
istifham
Soru;
İstihkak
Kazanılan şey, hakedilen.
İstihlaf
Mirasçı murisin haklarını ve borçlarını istihlaf eder. ( ardıl (halef) olma. )
istihlak
Tüketim
İstihsal
Üretim; üretme; elde etme
istihza
alay, ironi
İstikak
İspat davası
İstikraz
Ödünç alma, borç alma.
istikşaf
Araştırma Aslını anlamaya çalışma, keşfe çalışma, keşif çalışması yapma
İstikşafi
Keşif, tanıma amaçlı görüşme
İstiktab
Söyleyip yazdırma, yazısını kontrol etmek için bir kimseye bir kaç satır yazı yazdırma.
İstiktap
tarafı sorguya çeken yargıcın yeteri kadar ikna olmaması durumunda,senedi imza ettiği iddia olunan tarafa yazı yazdırması,imza attırması; yargıç,…
İstima
Davada dinleme,yargıcın duruşmada iki taraf veya vekillerinin sözlü olarak ileri sürdükleri sav ve savunmaları ile tanık ve bilirkişinin beyanlarını…
İstimrar
Sürüp gitme, süreklilik.
İstimval
Devletin,olağanüstü durumlarda ilgililerin rızası olmasa bile yasa gereğince ve değer pahası karşılığında kişilerin elindeki mallara el koyması
istinabe
Davanın görülmekte olduğu mahkemeye gönderilmek üzere başka bir yerde bulunan bir tanığın, tanığın bulnduğu yerde ki mahkeme tarafından ifadesinin…
istinaden
(bir görüşe, gerekçeye) dayanarak, güvenerek, dayanılarak, dayandırarak. Bir görüşe, bir düşünceye dayanarak, güvenerek. Bir görüşe, gerekçeye…
İstinkaf
Sakınmak
İstirdad
bir şeyi sahibine iade etmek ve geri ödemek
İstirdat
Geri almak.
İstisna
Ayrı tutma; kural dışı sayma.
İstisna Akdi
Yüklenicinin (müteahhidin), ücret karşılığında, iş sahibi için eser ortaya çıkarmayı borçlandığı sözleşme; eser sözleşmesi.
İstişare
Danışma
istişare etmek
Danışmak
istivcap
Bir tarafın kendi aleyhine olan belli bir vakıa hakkında mahkeme tarafından dinlenmesi anlamına gelmekte olup, davanın aydınlatılmasına katkıda bulunan…
İstizag
Herhangi bir konuda açıklayıcı bilgi isteme, bir sorunun açıklanmasını isteme.
İstizah
Açıklama istemek Herhangi bir durumla, sorunla ilgili olarak açıklayıcı bilgiler isteme. 1.Herhangi bir durumla, sorunla ilgili olarak açıklayıcı…
istizan
bir şeyi yapmak için izin alma, izin isteme, yetki isteme
İşar
Yazı ile bildirme.Yazı ile haber vermek. Anlatmak, bildirmek.
işbu
Bu, özellikle bu, tam olarak bu. Bu, özellikle bu.
İşkal
Güçleştirme,zorlaştırma, çetinleştirme,müşkilleştirme
işmam
Hafif olarak duyurmak, koklatmak. Hissettirmek
İştibah
Şüphelenme,şüphe,kuşkulanma:kuşku
İştira
(iştirâ) - alım hakkı; satın alma hakkı; hak sahibine istediği zamanda bir şeyin malikinden, o şeyin mülkiyetinin kendisine kararlaştırılan bedel…
İştirak
Ortaklık, ortak olma, paydaşlık.
İş'ar
Yazı ile haber vermek. Anlatmak, bildirmek.
İta Amiri
Satın alımlarda ihale ve ödeme onayı için imza yetkisine haiz kamu görevlisi Ödemeye yetkili görevli
İtfa
Ödeme
itham
Suçlama, Suçlu görme.
İtidal
Ölçülülük; aşırı olmama; orta olma; ılımlılık
İtikaf
Bir yere çekilip ibadet etmek.
İtiyadi
Tekrarlanan, Alışkanlık haline gelen
itiyat
Alışkanlık, Huy
İTİZAR
Kusurunu beyan edip af dileme
İtlaf
Öldürerek ortadan kaldırma, yok etme, öldürme
ittiham
Suç altında bulunmak, Suçlamak. Töhmet altında olmak, Suçlandırmak.
ittihaz
kabullenmek
ittihaz etmek
Saymak, tutmak, ... olarak görmek.
İttisâl
bitişme; kavuşma; yakınlık. "
İvazlı İktisap
Bir malın mülkiyetinin veya bir menkul değerin, bir kişiden bir başka kişiye, karşılığında herhangi bir bedel (ivaz) sağlanmadan veya öngörülmeden,…
İvazsız tasarruf
Herhangi bir karşılık alınmadan yapılan bir hukuki işlemlerdir. Borçlu tarafın herhangi bir kazanımı olmadan alacağından feragat etmesini, miras…
ivedi
Acele , çabucak... Acele
İyi niyetli 3. kişi
Bir hakkın kazanılmasında iyi niyeti hukuk düzeni tarafından korunan kişidir
izahtan vareste
Açıklanmaya gerek olmayan, apaçık ortada olan.
İzale
Giderme, sona erdirme
İzale i Şüyu
Ortaklığın giderilmesi davası
izale'i şüyu
herhangi bir ortak malın ortaklar arasında paylaşılamaması sonucunda mahkeme yolu ile satılması ve paylaşılmasıdır. Paydaşlığın giderilmesi de denilebilir.
İzale-i şuyu
Ortaklığın giderilmesi,ortaklığa son verme
İzdivac
Evlenme
İzinsiz defin
Ölen kimsenin yasa dışı gömülmesi işlemi. İlgili yer Mezarlıklar Müdürlüğünde kayıt yapılmadan ve yine bu kurumdan izin alınmadan yapılan defin işlemidir.
Kaanî
Kanaat eden; yeter bulup fazlasını istemeyen; inanmış; kanmış
Kaasır
Zorla işleten; kısa
Kabil
Kabul eden; kabul edici; olan; olabilir
Kabili rücu
Dönülebilir
Kabl-el-işgal
Işgalden önce
Kabul
İcabın karşı tarafça olumlu biçimde cevaplandırılması.
Kabz
Alma; elde tutma; edinme
Kabzeylemek
Almak; elde tutmak; edinmek
Kadîm
Çok eski zaman; eski
Kadim
Başlangıcı geçmişin derinliklerinde bulunan, pek çok eskiye uzanan, öncesiz
Kadirşinas
Değerbilir, İyilikbilir.
Kadri maruf
Takdir edilen miktar.
Kadük olma
Değer yitimi.
Kâffe
Hep; bütün; cümle
Kâfi
Yeter; yeterli
Kagir
Taş veya tuğladan imal edilmiş yapı; kargir.
Kahir Ekseriyet
Ezici Çoğunluk
Kaide
Kural; usul; ilke; prensip; esas; temel;yol; taban; ayaklık
Kaim
Başka bir şeyin ya da kişinin yerine geçen
Kâim
Başka bir şeyin ya da kişinin yerine geçen.
Kaime
Kağıt para
Kain
bulunan, olan.
Kalbetme
Değiştirme; çevirme
Kal'
Koparma; sökme; çıkarma; çıkarılma; temelinden çekip alma
Kambiyo senetleri
Poliçe, çek ve bonodan ibarettir.
Kambiyo taahhüdü
Ticari bir senet üzerine imza koymak suretiyle doğan soyut borç.
Kamulaştırma
Devlet veya kamu tüzel kişilerinin, kamu yararının gerektirdiği durumlarda ve karşılığını (bedelini) peşin ödemek koşuluyla, özel mülkiyette bulunan…
Kamus
Sözlük
Kamus-i Türki
Türkçe sözlük
Kamu düzeni
Bir ülkedeki kurum ve kuralların, devletin güvenliğini, kamu hizmetlerinin iyi işlemesini ve bireyler arasındaki ilişkilerde huzuru, hukuk ve ahlak…
Kamu haczi
Devletin, Vergi Usul Kanunu kapsamına giren vergi, resim, harç ve bunlara bağlı ceza, faiz ve zamlar ile kamu hizmetleri uygulamasından doğan ve…
Kamu hakları
Şahıslar ile devlet arasındaki ilişkiyi düzenleyen hukuk kurallarından, yani kamu hukukundan doğan haklardır.
Kamu hizmeti
Devlet veya diğer kamu tüzel kişileri tarafından veya bunların gözetimi ve denetimi altındaki diğer kişilerce, kamunun genel ve ortak gereksinimlerini…
Kamu hukuku
Devletin örgütlenmesi, faaliyetleri, yetki ve görevleri ile devletle kişiler arasındaki ilişkileri düzenleyen hukuk dalı.
Kamu malları
Özel mülkiyete konu olamayan ve doğrudan doğruya kamunun (halkın) yararlanmasına ayrılan mallar.
Kamu tüzel kişileri
Tamamen kamu yararının gerçekleşmesi için çalışan ve kamu gücü kullanan, kanunla veya kanunun verdiği açık yetkiyle kurulan kamu idare ve kurumları.
Kamu Yararı
Kamunun, ulusal birliğin ve devletin gereksinimleriyle ilgili ve bunlara uygun olan durum.
Kanaatbahş
Inandırıcı
Kani
Kanmış, inanmış
Kanun
Anayasanın yetkili kıldığı organ tarafından bir şekilde ve bu ad altında tespit edilmiş bulunangenel, sürekli ve soyut hukuk kurallarıdır.
Kanuni müşavir
Vesayet altına alınmasına gerek olmayan ancak fiil ehliyetinden kısmen mahrum edilmesi kendi yararına olan reşit kimseye, bazı işler için görüşü…
Kanuni şuf'a hakkı
Kanundan (müşterek mülkiyet hakkından) doğan ve hissedarlık (paydaşlık) devam ettiği müddetçe varlığını koruyan, hak konusu şeyin bir üçüncü kişiye…
Kanun hükmünde kararnameler
TBMM' nin bir kanunla yetki vermesi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından belli konuları düzenlemek amacıyla çıkarılan yazılı hukuk kurallarıdır.
kanun sözcüsü
savcı
Kanun tasarısı
Nakanlar kurulunun hazırlayarak TBMM ' ne sunduğu kanun projeleridir.
Kanun-i Esasi
"Temel Kanun" ya da Anayasa anlamındadır. Osmanlı Devleti'nin ilk ve son anayasası 23 Aralık 1876'da ilan edilmiş, 1878'de II. Abdülhamit tarafından…
Karabet
Yakınlık
Karâr-gîr
Kararlanmış; kararı verilmiş; karara bağlanmış
Kârine
Ipucu; belirti; bilinen bir olgudan bilinmeyen bir olgunun (sonucun) çıkarılması
Karine
ipucu; belirti; bilinen bir olgudan bilinmeyen bir olgunun (sonucun) çıkarılması; aksi ispatlanana kadar kabul edilen.
Karineyi hal
Duruma göre
Karye
Köy
Karz
Ödünç
Kasıt
Uygun olmadığını bilerek yapılan eylem.
Kast
Kanunun suç saydığı bir eylemi ve onu meydana getirecek hareketin sonuçlarını bilerek ve isteyerek işlemek iradesi
Katılan
Verilecek karar sonrasında itiraz ve diğer hakları talep eden müşteki veya mağdur
Katibi adil
Noter
Kâtib-i adil
Noter
katib-i adil
noter
Katip
Yazıcı,daktilograf,yazman.
Katiyet kesbetmek
Hale gelmek
Kat maliki
Bağımsız bölümler üzerinde kurulan kat mülkiyeti hakkına sahip olan kişi.
Kat malikleri kurulu
Kat mülkiyetine konu taşınmazdaki bütün kat maliklerinin oluşturduğu kurul.
Kat'
Kesme; kesilme; karar verme; sona erdirme
Kavâid
Kaideler; usuller; kurallar; yasalar
Kavi
Kuvvetli
Kaynak hakkı
Hak sahibine, bir başkasının arazisindeki kaynağın sularını almak ve kendi arazisine akıtmak (kullanmak) yetkisi veren bir irtifak hakkı.
Kayyum
Belirli bir işin görülmesi ya da bir malın veya malvarlığının yönetilmesi için sulh mahkemesince atanan kişidir.
Kazaî içtihatler
Mahkemelerde vermiş oldukları kararlarda bir sorunun çözümlenmesiyle ilgili olarak kabul edilmiş olan ilkelerdir
Kazaî karar
Yargısal karar
Kazaî tefsir
Yargısal yorum
Kazai rüşt
15 yaşını bitirmemiş olan mümeyyiz bir küçüğün, ana ve babasının muvafakatiyle mahkemece reşit kılınması
Kazanılmış Hak
Yürürlükte olan hükümlere göre bir kimse yararına sabit olan hak, müktesep hak, hakkımüktesep.
Kazara
İstenmeden ;kaza sonucu; kazaen
Kaza-î merci
Yargı organı; mahkeme
Kaza-i taksim
Ortakların kendi aralarında anlaşarak ortak mallarını paylaşamama durumunda ortaklığın giderilmesi talebiyle mahkemeye başvurmaları ile açılan dava…
Kaziyye-i muhkeme
Kesin hüküm
Kazuistik
Önceden görülebilecek sorunları belirleyip bunlara ilşkin ayrıntılı çözüm üretme (juristische kasuistik = her hadiseyi hususiyeti zaviyesinden…
Keenlemyekun
Yokluk; Bir hukuki işlemin hüküm doğurması için uyulması gereken temel ve biçim koşullarından birinin bulunmaması hükümsüzlük.
Keenlemyekün
Sanki hiç yokmuş gibi, sanki hiç olmamış gibi.
Keff-i yed
Elçekme; vazgeçme; karışmama
Kemâl
Olgunluk; tamlık; eksiksizlik
Kerhen
Iğrenerek; istemiyerek; hoşlanmıyarak; zorla; zoraki
Kesb
Çalışıp kazanma; edinme
Kesbetmek
Kazanmak; edinmek; sağlamak
Kesinlik Sınırı
İstinaf ve temyiz kanun yollarına başvurulabilmesi için kanunla öngörülmüş olan parasal sınırlardır.
Keşide
Bir çek veya poliçenin düzenlenerek imza edilmesi ve ilgiliye gösterilmek üzere lehtara veya hamile verilmesi işlemi
Keşideci
Çek veya poliçeyi, düzenleyerek ve imza ederek, muhataba ya da lehdara yapılacak ödeme için, ödeme emri veren gerçek ya da tüzel kişidir.
Keşide etmek
Çek, bono, poliçe, senet gibi değerli kağıt hükmündeki belgeleri doldurmak, düzenlemek veya imzalamak.
Keşif
Bir olay veya durumun oluş sebeplerini anlayabilmek için yerinde inceleme yapma
Ketmetmek
Gizlemek; saklamak; sır tutmak
ketmetme (ketm)
saklama, bir haberi sözü, gizli tutma
ketmi verese
mirasçılığın gizlenmesi: Hasımlı veraset ilamı alınmak üzere açılacak bir dava ile, miras bırakanın tüm mirasçılarının belirlenmesi ve davacının bu…
Keyfiyet
Iş; durum; mesele
Kezailik
Aynı şekilde
Ke-en-lem-yekün
Sanki yokmuş; hiç yokmuş; hiç olmamış gibi
Kısas
Bir suçluya ceza olarak, başkasına yaptığı kötülüğün aynısını verme, uygulama.
Kıstâs
Ölçü; ölçüt
Kıstelyevm
Göreve gelinmediği veya geç gelindiği için maaş veya gündelikten kesinti yapılması.
Kışlak
Kışın hayvanların yayılıp otlamasına uygun yer. Bir veya birkaç köy ya da beldeye, ayrı ayrı veya ortak olarak, kış mevsiminde hayvanlarını…
Kıyâs
Karşılaştırma; oranlama; örnekseme
Kıyas
Kanunda açıkça yazılmayan bir fiilin, kanunda suç olarak tanzim edilen bir fiile benzetilerek cezalandırılması anlamına gelmekte olup maddi ceza…
Kıymetli Evrak
Kısaca, kıymetli evrak, hakkın senede bağlı olduğu ve hakkın senetsiz olarak ileri sürülemediği ve devrinin mümkün olmadığı,içerdikleri hakkı temsil…
Kişi
Hak sahibi varlık
Kişisel haklar
Kişinin maddi ve manevi tüm varlığı ile ilgili bulunan ve bu varlığın serbestçe geliştirilmesi amacına yönelik olan hak ve hürriyetlerdir
Kitab'ül-icare
Icar kitabı; Mecelle'de kira bölümü (faslı)
Kloz
Sigorta sözleşmelerinin kapsamını genişleten veya daraltan özel şartları ihtiva eden ek maddelerdir.
Kodifikasyon
Kodifikasyon, yayımlanan mevzuatın derlenip toplanması ve mevzuatta yapılan değişikliklerin ilgili ana mevzuata işlenmesi faaliyetidir.
Kod Kanun
Bir alanda yeni baştan düzenleme yapan kanundur. Örneğin 1983 tarihli ve 2872 Sayılı 'Çevre Kanunu' bir kod kanun, bu Kanunda değişiklik öngören…
Kolektif
Birçok kimseyi ya da nesneyi içine alan; birçok kişi ve nesnenin bir araya gelmesi sonucu olan.
Kollektif şirket
Ticari bir işletmeyi ticari ünvan altında işletmek üzere hakiki şahıslar arasında kurulan ve ortaklardan hiçbirinin sorumluluğu sınırlanmamış olan…
Kolluk
Soruşturma işlemlerini yapan ve kanunlarda belirtilen güvenlik görevlileri
Komşu
İsim; konutları yakın olan kimselerin birbirlerine göre aldıkları ad sıfat; sınır ortaklığı bulunan, mücavir.
Konişmento
Konşimento, ya da taşıma senedi (bill of lading) üzerinde yükleyici, alıcı,ihbar mercii den başlıyarak her türlü bilginin yeraldığı kıymetli evraktır.
Konsinyasyon
mal satışları bazı hallerde doğrudan doğruya yapılmaz. Bir kişi aracılığıyla olur. Mal aracının deposuna, bir banka deposuna, umumi mağazalara veya…
Kontrat
Mukavele; sözleşme
Konvansiyon
Genellikle bir gelenek biçimini alan, üzerinde anlaşmaya varılmış, şart koşulmuş veya genel kabul görmüş standartlar, normlar, sosyal normlar veya…
Kriter
Kıstas; ölçüt; ölçü
Kronoloji
Olayların zaman sırasına göre dizilişi, Tarihî olayların zaman sırasına göre oluşumunu inceleyen ilim
Kubbealtı
Topkapı Sarayında vezirlerin devlet işlerini görmek üzere toplandıkları yer.
Kulis
Bir işin bilinmeyen yönleri; meclis koridoru; Tiyatro sahne arkası
kuvertür
Sigorta hukukunda teminat.
Kuvvei müsellaha
Güvenlik kuvvetleri
Kuyûd
Kayıtlar; bağlar; deftere geçirmeler
Külfet
Sıkıntı; zorluk; yük; zahmet; eziyet
Külli
Bütün, tmle ilgili
Külliyat
Hakkında yazılan tüm eserleri barındıran dizi
Küsur
Artık
Küşad
Açma; işletmeye açmak
Kütüb
Kitaplar
Laakal
En az
Lâfz (lafız)
Söz
Lağvetmek
1- Bir kuruluşu kaldırmak, işleyişine son vermek. 2- Hükümsüz kılmak, feshetmek, dağıtmak.
Lâhik
Yetişen; ulaşan; eklenen; sonradan tayin edilen; yenisi
Lahiya
Gerekçeli karardan sonra verilen itiraz.
Lalettayin
Rastgele, gelişigüzel, sıradan
Lâübâlî
Ilişiksiz; kayıtsız; saygısız; senli benli
Layiha
Dilekçe; yazılı dilek; istek; tasarı
Layüsel
Kendisinden hesap sorulamayan,sorumsuz
Lâ-akall
En azından; daha aşağı olmaz
Lâ-yete gayyer
Sabit; değişmez; bozulmaz
Lâ-yüs'el
Yaptığından sorumlu tutulmayan, yaptığı hakkında soru sorulmayan
Lede-l-hâce
Hacet,ihtiyaç görüldüğü zaman
Leh
Bir şeyden veya bir kimseden yana olma, aleyh karşıtı
Lehdar
yararlanan. sigortadan faydalanan gerçek ya da tüzel kişi veya kişilerdir.
Lehtar
Senet üzerinde adı yazılı olan kişi. Hamiline veya emrine yazılı senetlerde ise lehtar senedi elinde bulunduran ya da emrinde tutan kişidir
Levâzım
Gerekli şeyler; malzeme; malzemeler
Levazım
Gerekli olan şeyler, gereçler.
Levvam
Çekiştiren, dedikodu yapan, başa kalkan
Liberal
Kişi özgürlükleri, düşünce özgürlüğü ve siyasi özgürlükler yanlısı kişi; başkalarına karşı hoşgörülü olan kimse, hoşgörüye dayanan tutum.
Literal
Kelimesi kelimesine, her şeyi harfi harfine yerine getiren, yalın sade.
Literatür
herhangi bir bilim dalinda yazilmiş olan yazi veya eserlerin bütünü.
Livâ'
Bayrak; mülkî idarede kazâ ile vilâyet arasında bir derece; sancak
Liyakat
Layık olma, yaraşırlık, uygunluk, değim 1.layık olma, yaraşma, yaraşırlık, uygunluk. 2.yeterlilik, yetenek
Lükata
Buluntu; sokakta bulunup alınan sahibi belli olmayan şey.
Maada
…başka
Maarif
Tahsil ile elde edilen ilim, malûmat, bilgi. meharet. üstadlık. hüner.
Madde-i sabıka
Yukardaki hükümler; geçen hükümler; daha önce anılan maddeler
Maddi edim
Borçlunun malvarlığı ile ifa edeceği edim türü
Maddi Gerçek
Gerçeğin delillerle canlandırılması.
Maddi Hata
HMK`nın 304. maddesine göre düzeltilebilecek “yazı ve hesap hataları ile diğer benzeri açık hatalar”, olayın gelişinden ve dosyanın incelenmesinden bir…
Maddi mal
Taşınır ve taşınmaz mallar gibi fiziksel varlığı olan, gözle görülüp elle tutulabilen mal.
Madersahi
Anaerkil
Madrûb
Dövülmüş; darbolunmuş; vurulmuş
Madun
Alt aşamada bulunan, birinin buyruğu altında görevli,Ast.
Mafevk
Üst
Mağdur
Haksızlığa uğramış
Mağsûb
Gasbedilmiş; zorla alınmış mahal yer
Mahakim
Yargı Kurumları, Mahkemeler
Mahalli hukuk
Yöresel dar hukuk.
Mahalli idareler
Köy, kasaba ve şehir adı verilen belli yerleşim alanlarındaki mahalli ihtiyaçları gidermek üzere çeşitli kamu hizmetlerini yürütmekte olan kuruluşlardır
Mahcur
Vesayet altına alınmış kişi; kısıtlı
Mahcuz
Haczedilen; hacizli; üzerine haciz konulmuş
Mahdut
Sınırlanmış; tahdit edilmiş
Mahfuz
Saklı; gizli
Mahir
Becerikli - İşinin Ehli.
Mahiyet
Nitelik; bir şeyin aslı, esası, içyüzü
Mahlûl
Hallolunmuş; çözülmüş; mirasçısı bulunmayan ve hükümete kalan
Mahluliyet kararı
Mirasçısı olmadığı için mal varlığının Devlete kaldığına dair mahkeme kararı.
Mahpus
İradesi dışında, bir mekanda tutulan, hapsedilen
Mahrukat
Yakacak,yakıt.
Mahrum
Yoksun; dilediğini, istediğini elde edemeyen
Mahsulât
Mahsuller; ürünler
Mahsup
Hesap edilmiş; hesaba dahil edilmiş
Mahsup etmek
Borcunu alacağından düşmek
Mahsus
Özgü; özel; müstakil; özel olarak
Mahzar
Erişen, ulaşan.
Maiyet
Üst görevlinin yanında bulunan kimseler, alt kademedekiler.
Makable Şamil
Geçmişe uygulanan, geçmişe şâmil olan.
Makable şâmil
Geçmişe dokunan; geçmişe etkili olan; geçmişteki olayları da etkileyen
Makable Şümul
Bir yasanın kabul ediliş tarihinden önce gerçekleşmiş suçlara uygulanmamasını sağlayan bir hukuk kuralıdır. Yeni yasanın geçmişe uygulanması, ancak…
Makable teşmil
Bir hükmün etkisinin geriye yürütülmesi
Makaddim
Takdim eden dilediğini öne alan ve ileri geçiren,her şeyi yerli yerine koyan demektir.
Makrûn
Yakınlaştırılmış; yaklaştırılmış; yakın; ulaşmış
Maksûr
Kasrolunmuş; kısıtlanmış; kısıtlı
MAKSUT
KAST EDİLEN- İSTENİLEN GÜDÜLEN AMAÇLANAN.
Maktu
Götürü; belirli; miktarda; değeri biçilmiş; pazarlıksız
Maktul
Kasten öldürülen kişi. Ölen,öldürülmüş kişi
Makul
Akla Uygun- Mantıklı- Ölçülü.
Makule
Çeşit; tür; soy
Mal
Hakikî veya hükmî bi kimsenin mülkiyeti altında bulunan, taşınır veya taşınmaz varlıkların bütünü (Varlık, servet, para, ticaret eşyası gibi.)
MALEN SORUMLU
Yargılama konusu işin hükme bağlanması ve bunun kesinleşmesinden sonra, maddi ve mali sorumluluk taşıyarak hükmün sonuçlarından etkilenecek veya…
Malik
Mülkiyet hakkı sahibi; bir şeye sahip olan kişi. bir malın sahibi
malpraktis
bilgisizlik, tecrübesizlik ya da hekimin hatasından dolayı hastanın zarar görmesi
Malumat
Bilgi
Malumatfuruş
Bilgiçlik taslayan
Malumat-i zaruriyye
Zorunlu bilgi
Malül(ma'lul)
Hastalıklı, sakat, bozuk veya eksik.
Mal birliği
Eşlerin, (evlilik sözleşmesinde birliğe dahil olmayacaklarını belirttiği mallar istisna olmak üzere) evlenme zamanında her birinin malik olduğu ve…
Mal Ortaklığı
Eşlerin, ortaklığa girecek mal ve gelirleri sınırlandırmamış olduğu ve bunlar üzerindeki mülkiyet hakkını ortaklaşa kullanarak hiçbir payında…
Mamafih
Bununla birlikte, durum böyleyken manalarına gelir
Mamelek
Malvarlığı
Mansub
Atanmış; nasbolunmuş
Marazı Akliye
Akıl Hastalığı
Marifetiyle
Yoluyla;aracılığıyla
MARUF
BİLİNEN, TANINAN
Maruz
Arzolunmuş; bir şeyin karşısında etki altında bulunan
Masarif
Masraflar; giderler
Maslahat
Emir; buyruk; madde; husus; dirlik düzenlik; iş
Masrûf
Sarfedilmiş; harcanmış
Matbu
Basılı; basılmış
Matlab
Talep olunan; istenen şey
Matlubat
Alacaklar; istenen şey
Matlup
İstenilen şey. alacak. muhasebe kayıtlarında alacaklı hesabın yer aldığı taraf. muhasebe kaydının sol tarafı.
Matrah
Bir verginin miktarını belirtmek için esas alınan değer.
Matuf
Yöneltilmiş; yönelik
Mazarrat
Zarar; zararlar; zarar verici; zarar verme
Mazbata
Tutanak
Mazbut
Düzenli, düzgün, beğenilen. Ele geçirilmiş, zaptedilmiş.
Mazbut vakıf
Yönetimi devlet tarafından ele alınmış vakıf
Mazhar
Erişen; bir şeyden yararlanma; ulaşma
Mazireti sahiha
Gerçek engel
Mazmûn
Ödenmesi gereken şey
Maznun
Zanlı; sanık
Mazruf
Zarf içine konmuş, zarflı.
Mazul
İşinden çıkarılmış, kovulmuş, azledilmiş.
Ma'dûd
Sayılı;
Meail
Sorunlar
Mebaliğ
Meblağlar; tutarlar; ganimetler; paralar
Mebânî
Binalar; yapılar
Mebde
Evvel;başlangıç; prensip; ilk unsur
Mebi
Satılan şey
Meblâğ
Para tutarı; akçe
Mebnî
Buna dayanan; ....den dolayı; ......den ötürü; bu sebeple; bu yüzden; üzerinde kurulu
Mebni
Üzerine binâ edilmiş,oturtulmuş,dayanmış,dayanarak.
Mecâri
Su yolları; akıntı yerleri; su yatakları; mecralar
Meccanen
Parasız olarak, bedava, ücretsiz; beleş, karşılıksız
Meccanî
Parasız; bedava
Mecelle
Mecelle-i Ahkâm-ı Adliye veya kısaca Mecelle, 1868-1876 yılları arasında Ahmet Cevdet Paşa başkanlığındaki bir komisyon tarafından derlenen İslami özel…
Mecmu
Toplam, yığılmış, bir araya getirilmiş.
Mecmuu
Tümü; tamamı; hepsi
Mecra
Bir işin gidiş, oluş yolu; akarsu yatağı; su yolu
Mecruhiyet
Yaralama
Mecur
Kiralanan şey kiraya verilen mal , eşya
meczum
anlaşılan
Mecz Etmek
Kendinde bir araya getirmek, içine almak.
Meçhul
Bilinmeyen; tanınmayan
Meçzum
Anlaşılan
Medar
Dayanak; yardım; elverişli
Medarı tatbik
Uygulanabilir
Medar-ı Mesuliyet
Bazı suçlardan sorumlu tutulma sebebi
Medih
Övgü- Övme
Medlûl
Delillendirilmiş; delil getirilmiş şey; bir kelimeden veya işaretten anlaşılan
Mefhum
kavram,bir sözün ifade ettiği anlam
Mefhumu muhalif
Karşıt kavram
Mefruğunbih
Devir konusu şey
Mefruğunleh
Kendisine bir şey ya da hak devrolunan kimse
Mefruşat
Döşeme; ev eşyası.
Mefsuh
Feshedilmiş
Mehaz
Bir eser yazılırken başvurulan kaynak, su akacak yer, su mecrası
Mehil
Süre; önel
Mekr
Hile yapmak, aldatmak
Mektum
1-Saklanan, gizlenen, saklı, gizli. 2-Resmi kayıtlara geçirilmeyen, devletten kaçırılan.
Melhuz
Muhtemel; gerekebilecek; umulur; beklenir
Memalik
Ülke
Memât
Ölüm,vefat
Memnu
Menedilmiş; yasaklanmış; yasak
Memnuiyet
yasak edilme durumu, yasaklanma.
Memur
Kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri yapmak üzere atanmış olan kişilerdir.
Men
Yasak etme; bırakmama; durdurma; esirgeme; vermeme; önleme
Menâfi
Menfaatler; yararlar; çıkarlar
Menafil
Yararlar
Menba'
Kaynaklar; çıkış yeri
Menfaati amme
Kamu yararı
Menfî
Olumsuz
Menfii Tesbit
Borçlu olmadığının tespiti
Menfi edim
Borçlunun bir şeyi yapmamak şeklinde icra edeceği edim türü.
Menfi Zarar
Olumsuz zaradır.
Menfur
Nefret edilen, tiksinilen
Menkul
Taşınır; taşınır mal
Menkuz
Bozulan
Menşe
Kaynak; kök; başlangıç
Men etmek
Engellemek; yasaklamak
Mera
Bir veya birkaç köy veya beldeye ayrı ayrı veya ortak olarak,hayvanları otlatmaları ve otundan yararlanmaları için tahsis edilen veya öteden beri bu…
Merbut
Bağlı
Merci
Başvurulacak yer veya makam.
Merhun
Rehnedilen mal
Meri
Yürürlükte olan, geçerli bulunan
Meriyet
Yürürlük
Mersule
Gönderilen
Mer'i
Yürürlükte; geçerli
Mesağ
Izin; ruhsat; cevaz
Mesaha
Ölçme; ölçümleme
Mesâkin
Meskenler; oturulacak yerler
mesele-i hukukiye
hukuki sorun
mesele-i mukaddime
ön sorun
mesele-i müstehire
bekletici sorun
mesken
Kişinin fiilen oturduğu yer, konut
Meskûn
Içinde insan oturan; oturulan; yerleşilmiş
meskun
üzerinde yaşam alanı bulunan,oturulan arazi,yer
Meskut kalmak
konuşulmamak, değinilmemek
Mesmu
Dinlenen; dinlenebilir; karar için incelenebilir
Mesned
Isnad edilen şey; dayanılan şey; dayanak; rütbe
Mesnet
Dayanak
Mesul
Sorumlu
Mesuliyet
Sorumluluk
Meşfu
Şuf'a (önalım) hakkının ilişkin olduğu mal
Meşgale
iş, uğraş
Meşhûd
Görülen
Meşhudat
Şahitlik
Meşruhat
Açıklamalar verilmiş, şerhler konulmuş, tafsilât.
meşruiyet
Hukuka uygunluk.
Meşrut
Şart koşulmuş; şartlı; şarta bağlı
Meşru müdafaa
Uğranılan bir saldırı karşısında kişinin kendisini korumak için başvurduğu yol.
Methaldar
Bir işte parmağı bulunan, bir işe karışmış olan.
Metruk
Terk Edilmiş.
Metrukiyet
Yürürlükte bulunan kanunun uygulanmaması durumu.
Mevcudat Defteri
Bir dairede veya bir ambarda bulunanların Listesini içeren defter, mevcutları gösteren envanter defteri
Mevdaddı mahsusa
Özel hükümler
Mevduat
Bankalara ve benzeri kredi kurumlarına istenildiğinde ya da belli bir vade ya da ihbar süresi sonunda çekilmek üzere yatırılan paralardır.
Mevhûm
Varsayılan; var olarak kabul edilen; kuruntuya dayanan
Mevkuf
Vakfedilen şey
Mevkufen
Tutuklu olarak
Mevkufiyet
Tutukluluk durumu, Alıkonulma durumu.
Mevkute
Belirli aralıklarla çıkan (periyodik) yayın
Mevrid
Varacak yer
Mevsuf
Belli başlı özelliklerle nitelendirilen kişi ya da şey demektir.
Mevsukiyet
Sağlamlık
mevta
Ölü, ölmüş kimse , ceset
mevzuat
Yürürlükteki hukuk kurallarının bütünüdür.
Mezkur
Bahsi geçen, Zikredilen
Mezkûr
Adı geçen, anılan, sözü edilen, zikredilen, zikrolunan.
Mezrûât
Ekilip biçilmiş tohumlar; ekinler
Mezun
Izinli; yetkili; bir okulu (kursu) bitiren kişi
Mezuniyet
Izin; yetki; bir okulu (kursu) bitirip diploma alma
Me'cur
Kiraya verilen şey; kiralanan
Mihnet
Sıkıntı
Mikâp
Bir şeyin küp olarak değeri (örneğin; metremikâp
Milk
Kudret; tasarruf; mülk
Minval
Şekil
Misillû
Benzer; örnek gibi
Mizan
muhasebede kontrol aracı olarak kullanılan, hesapların belli tarihlerde tekrar incelendikten sonra, borç ve alacak toplamlarıyla bakiyelerinin bir…
Mobbing
Çalışan bireyi pasifleştirmek, yıpratmak ve yıldırmak gibi amaçlar için huzursuz etme, aşağılama, dışlama, önemsememe gibi bilerek ve belirli bir…
Muaddel
Değişik
Muaddün-li-l-istiglâl
Kiraya verilmek üzere yapılmış şey; kiralık eşya
Muadil
Denk; eşit
Muafiyet
Affedilmiş olma; bağışıklık; yükümlülük dışında tutulmuş
Muâhede
Antlaşma; karşılıklı ant içme
Muahedename
Antlaşma, Anlaşma vesikası, antlaşma kâğıdı, anlaşma hükümlerinin yer aldığı kâğıt, ahidnâme.
Muaheze
Kınama, Ayıplama, Eleştiri.
Muahhar
Sonraya bırakılmış; tehir edilmiş; sonraki
Muallak
Havada boşta duran; sürüncemede kalmış
Muamelat
Muameleler; işlemler
Muaraza
Çekişme; sataşma; birbirine karşı gelme; bir hak talebi; kavga
MUASSIR
Aynı yüzyıl içinde olan.
Muattal
İşlemez, kullanılmaz duruma gelmiş. Boş, işsiz.
muavenet
Yardım
Muavin
Yardımcı
Muayyen
Belirli; belli; saptanmış
Muayyen mâ-adâ
Başka; dışında
Mubayaa
Satın alma
Mucibince
Gereğince; uyarınca
Mucip
Gerektiren; gerektirici; icapcı; öneri sahibi
Mucip sebepler
Gerektirici sebepler; gerekçe
Mucir
Kiraya veren kimse
Mudi
Bankaya para yatıran kimse.
Mugayir
Aykırı; zıt; ters
Muğlak
Flu, anlaşılması güç, anlaşılmaz, karışık
Muhabere
Haberleşme, yazışma
muhâceret
Göç, göçme
Muhaceret
Göç, göçme, yaşamakta olduğu ülkeden yabancı bir ülkeye uzun veya kısa süreli yerleşmek için gitme.
Muhacir
Göçen, göçmen, hicret eden
Muhakemat
Doğru hüküm verme ,akıl yürütme,yargılama,sorgulama
Muhakkik
Soruşturma yapan kimse, soruşturucu, gerçeği araştıran
Muhal
İmkansız, gerçekleşmesi mümkün olmayan
muhami
avukat
Muhammen
Tahmin edilen
Muharrer
Yazılı; yazılmış
Muhassas
Tahsis olunmuş; tayin edilmiş; özgü
muhatap
Kendisine söz söylenilen kimse, kendisiyle konuşulan kimse.
Muhatara
Riziko; zarara uğrama tehlikesi; tehlike; zarar ve ziyan
MUHAYYEL
Hayal gücüyle yaratılan, Hayal edilen.
Muhayyer
Beğenilmediğinde geri verilmek üzere (alınan ya da verilen eşya)
Muhayyerlik
Bir sözleşme ile,belirlenen edimin yerine bir başkasını geçirmek yetkisi; seçimlik hak
Muhdesat
Sonradan yapılmış; sonradan meydana gelmiş şeyler; yeni şeyler
Muhik
Haklı; geçerli; uygun; gerekli
Muhkem kaziye
Kesin hüküm
muhkim
Kuvvetleştiren, sağlam kılan, ihkam eden.
Muhtar
Özerk; bağımsız; köyde devlet işlerini gören köyün başı
Muhtasar
Kısaltılmış olan, kısa, özet.
Muhtassun binnas
Kendisine tahsis edilmiş,kendisine özgülenmiş.
Muhtel
Bozulmuş, eksilmiş, zarara uğramış
Muhtelif
Çeşitli; değişik; farklı
Muhteva
Bir şeyin içindeki, içerik, anlam yükü
Muhtevî
İçeren, barındıran.
muhteviyat
içerik,içindekiler
Muhtıra
Uyarı
Mukabeleihilmisil
Karşılıklılık esası
Mukabil
Karşılık; karşı
Mukaddem
Önce; önce gelen; daha öncede bulunan
Mukadderat
Kader; yazgı; ölçülebilen,sayılabilen şeyler
Mukannen
Kesinleşmiş, kanunlaşmış
Mukannin
Kanun koyucu, kanun yapan
Mukarrer
Kararlaştırılmış
Mukarrerat
Kararlar; kararlaştırılan şeyler
Mukataa
Arazinin belli bir ücret karşılığında kiraya verilmesi; bağ,bahçe,arsa durumuna getirilen ekim toprağı için verilen vergi
Mukavele
Sözleşme; akit; bağıt
mukavelename
Sözleşme
Mukavemet
Direniş,direnç
Mukavemet etmek
direnmek
Mukayese
Karşılaştırma
Mukayyet
Kayıtlı; sınırlı; kaydolunmuş; deftere geçirilmiş
Mukayyit
Kayıt işlemlerini yapan kimse
mukim
Bir yerde, adreste oturan, ikamet eden.
Mukriz
Ikraz eden; borç veren; ödünç veren
Muktazi
Gerekli
muktebes
Yararlanmak için alınmış, aktarılmış
Munkati
Kesilmiş; ara verilmiş
Munkazi
Bitmek
Muntafî
Sönme; ortadan kalkma
Muntazar
Beklenilmiş,intizar edilen,gözlenen
Muntazır
Bekleyen; gözetleyen
munzam
ek
Murabaha
Kanunun belirlediğinden fazla faiz alınması; tefecilik
murafaa
duruşma, oturum
Murahhas müdür
Bir anonim ortaklıkta, temsil ve idare yetkisi şirkette pay sahibi olmayan 3. bir kişiye verilmişse bu kişiye denir. Murahhas müdür şirketi tek başına…
Murahhas üye
Temsil yetkisi yönetim kurulu üyelerinden bir ya da birkaçına devredilirse bu üyelere murahhas üye denir.
Murakabe
Denetleme; kontrol; gözetme
Murakıp
Denetçi
murtabıt
bağlantılı
Murtabit
Bağlantılı
Musaddak
Tasdikli; onaylı
Musaddık
Onaylayan, tasdik eden, imzalayan
Musakka
Sulu tarla;suyu bulunan taşınmaz.
Musakkaf
Üstü tavanla örtülmüş; tavanı,damı olan;
Musakkafat
Gelir getiren kapalı (damlı) binalar
Musaleh
Mirasçı
Muslihûn
Arabulucu, sulh ettiren, düzeltip iyileştiren
Mustahak
1.Bir şeye hak kazanmış, bir şeyi hak etmiş (kimse) 2.Bir kimsenin layık olduğu ödül ya da ceza.
Mutabakat
Anlaşma, uyuşma, uzlaşma
Mutad
Alışılmış; âdet olunmuş; normal
Mutad usül
Alışılmış, normal usül
Mutakabat
Uzlaşı
Mutalebe
Talepte bulunma; istemde bulunma
Mutallaka
Boşanmış kadın
Mutasarrıf
Tasarruf eden; sancakların en büyük mülki amiri
Mutat
Alışılmış, normal
Mutavassıt
Aracı; aracılık eden; vasıta olan
Mutazammın
Içine alan, üstüne alan; kefil olan; ödemeyi üstlenen
Mutazarrır
Zarar gören kimse
Muteber
Geçerli; itibarlı; hatırı sayılır; güvenilir; sağlam
Muteberiyet
Geçerlik; geçerlilik
Muteriz
Karşı gelen, itiraz eden, itirazcı
Mutlak Butlan
İşlem gerçekleşemez,hukuka uygunluğu imkansız durum
Mutlak hak
Herkese karşı ileri sürülebilen haklardır.
Mutlak muvazaa
Tarafların gerçekte herhangi bir muamele yapmayı düşünmedikleri halde, sadece üçüncü şahısları yanıltmak amacıyla, aralarında bir muamele yapılmış gibi…
Muttali
Öğrenme; haberdar olma; bilgilenme
muvacehe
yüzleştirme
Muvâcehe
Yüzleştirme; yüz yüze gelme
Muvaffakat
Uygun görmek, onaylamak, kabul etmek.
Muvafık
Uygun; yerinde
Muvakkat
Geçici; süreksiz
muvakkaten
geçici olarak.
Muvâzaa
Danışıklı işlem
Muvazaa
İrade ile irade beyanı arasındaki karşılıklı, bilerek ve isteyerek yaratılan uyuşmazlık
Muvazaadan arî
Taraflar arasında göstermelik bir anlaşma ve/veya sözleşme olmadan, tamamen gerçek
Muvazaalı
Danışıklı
Muvâzene
Denge
muvazene defteri
noterlerin aylık gelir ve giderlerinin kaydedildiği defter.
Muzâf
Izafe edilmiş; bağlı; bağlanmış; katılmış; yönelik
Muzaf
Bağlı, katılmış, izâfe olmuş, bağlanmış.
Mübâdele
Bir şeyin başka bir şeyle değiştirilmesi; değiştirme; değiş-tokuş; değişim
MÜBADELE
Değişme, değiş tokuş
Mübalağa
Abartı, Abartmak
Mübaseret
Bir işe başlama, Girişme
Mübaşir
Yargıç tarafından verilen emir ve tedvirleri tatbik ile vazifeli adliye memurudur. Mahkemede duruşmaya girecekleri ve tanıkları çağıran, yargıcın…
Mübayaa
Satın alma
Mübayenet
Zıtlık, iki şey arasındaki zıddiyet, aykırılık.
Mübâyenet
Birbirine zıt olan şeyler, kaideler, iddialar, hükümler arasındaki görünüş
Mübâyin
Zıt; aykırı; ters
Mübeyyin
Gösterir
mübhem
Açık ve belirgin olmaksızın. Belirsiz.
Mübrez
Gösterilmiş, meydana konulmuş, ibraz olunmuş.
Mücamele
Karşılıklı olarak iyi muamelede bulunma. Güzel ve hoş geçinme
Mücâvir
Komşu olan; yanında bulunan
mücavir alan
Mücavir alan, belediye sınırları dışında olup, imar mevzuatı bakımından belediyelerin kontrol ve mesuliyeti altına verilmiş olan alanlardır
Mücbir
Zorlayıcı; zorlayan
Mücbir Sebep
Zorlayıcı nedenler, önceden gözönüne alınmasına ve bunun sonucu olarak ortadan kaldırılmasına olanak bulunmayan ve dış bir etkiden ileri gelen olay
Mücceddeden
Yeni olarak, yeni olmak üzere, yeni baştan
Mücerred
Soyut; genel
Mücerret
Yalın Durum
Mücmel
Kısa ve öz olarak anlatılmış; açıklanmadıkça ne anlama geldiği anlaşılamayan ibare
mücrim
suçlu
Müctemian
Topluca; toplu olarak
Müdafaa
Savunma
Müdafi
Savunucu; savunan Şüpheli veya sanığın ceza muhakemesinde savunmasını yapan avukatı.
Müdahalenin men'i
Taşınır veya taşınmaz bir mala karşı yapılan maddi elatma veya sataşmanın, ayni hakka dayanılarak önlenmesi.
Müdahil
Davaya müdahale eden
Müddea
Davacının dava ettiği şey; dava konusu
Müddeaaleyh
Davalı; hakkında dava açılan kişi
Müddeabih
Dava konusu
Müddei
Davacı; iddia eden kişi
Müddeiumumiye
Cumhuriyet savcısı.
Müddei aleyh
Davalı; hakkında dava açılan kişi
Müddei umumi
Savcı
müdde-i umumi
Cumhuriyet Savcısı,iddiacı
Müdrik
İdrak eden.
Müebbet
Sonsuz; süresiz
Müeccel
Vadeli; vadeye bağlanmış; zamanı henüz gelmemiş
Müeddî
Tediye eden; eda eden; doğuran
Müellif
Yazar, Kitap yazan veya kitap hazırlayan, bir eseri ortaya koyan ve eserin sahibi olan kimse,
Müennes
Dişi, Dişilikle ilgili olan
Müesses
Kurulmuş; kurulu; tesis edilmiş
Müessir
Tesir eden; etkili; tesirli
Müeyyid
Teyid eden; doğrulayan; kuvvetlendiren
Müeyyide
Yaptırım; destek; hukuk kurallarının uygulanmasını sağlamak ve zorlamak için yasalara konulan hükümler; bir kuralın emir ve yasaklarına uyulmadığı…
Müflis
Iflas eden kişi; mahkemelerce iflasına karar verilen kimsedir
Müfrez
Bütünden ayrılmış
MÜFTERİ
Herhangi bir olay ya da gelişme hakkında yalan söyleyen, iftira atan ve kara çalan kişi ya da kişileri ifade eder.
Mühür
Bazı kişi ve kurumların, yaptıkları işlemi veya koruma altına aldıkları eşyayı belgelendirmek için kullandıkları kazılı damga vb. araç.
Mükellef
Yükümlü; ödevli; görevli
Mükellefiyet
Yükümlülük; bir kimseye veya bir şeye yükletilen yüküm; görev
Mükerrer
Tekrarlanmış, yenilenmiş
Mükerrir
Tekerrür.
Müktesebat
Edinilen, kazanılan bilgiler, edinç, kazanım
Müktesep
Kazanılmış kazanılmış hak
Müktesip
Iktisap eden; kazanan; edinen
Mülâhaza
Düşünce; görüş
Mülâhazât
Düşünceler
Mülatefe
Birbirine latife etmek. Şakalaşmak. İltifat etmek.
mülga
Kaldırılmış, ilgâ edilmiş.
Mülhakat
Bir merkeze bağlı olan yerler
Mülhak evkaf(vakıf)
Vakıf yöneticileri(mütevelliler) tarafından yönetilen ve Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından denetlenen vakıflar
MÜLHEM
İçe doğmuş, birinin içine doğmuş, esinlenmiş.
Mülki
Ülke ile ilgili; ülke yönetimine ilişkin
mülk arâzi
Mülk arâzi, ona malik olan kimseye en geniş anlamı ile kullanma, yararlanma hakkı veren ve mülkiyet hakkına ilişkin mutlak tasarruf yetkisi sağlayan…
Mültezem
Gerekli görülen; kayırılan
Mülzem
Bağlı
Mümas
Temas eden. Değinen
Mümâselet
Benzeme; benzeyiş; andırma
Mümasil
Örnek; misâl; benzeyen; andıran
Mümellek-ün-leh
Kendisine bir şey temlik olunan kimse
Mümellik
Temlik eden; mülk olarak veren kişi
Mümessil
Temsil eden; temsilci
Mümeyyiz
Sezgin; temyiz eden; iyiyi kötüden ayırma yeteneğine (temyiz gücüne) sahip kimse. iyiyi kötüyü, doğruyu yanlışı ayıracak durumda olan.
Mümtâz
Üstün; ayrıcalıklı; imtiyazlı
Mümtazen
Olağanüstü yükselme, fevkalade yükselme
Mümteni
Çekinen; imtina eden; olamaz;
Mümzi
İmza sahibi, imza eden
MÜNADİ
Kamuya duyurulmak istenilen şeyleri yüksek sesle haber vermeyi iş edinmiş olan kimse.
Münafi
Zıt, Aykırı, Hukuk Kuralına Uymayan, Ters Düşen.
Münakale
Bir taşınmazla ilgili yeni kayıtla eski kayıt arasında bağlantı kurma. (tedavül)
Münakaşa
Artırma ve eksiltme.
Münasip
Uygun
Münâzaa
Uyuşmazlık; çekişme; anlaşmazlık
Münazaa
Çekişme, iki taraf arasındaki düşmanlık
Münaziünfih
Niza konusu; uyuşmazlık konusu olan şey; dava konusu
Münbais
Doğan; ileri gelen
Müncer
Sonuçlanan; şu veya bu sonuca varan
Müncezib
Beriye çekilen, cezbedilen
Mündemic
Içinde bulunan; (içinde)yatan
Mündemiç
Bir şeyin içinde var olan, bulunan, saklı olan.
Münderecat
Içerik; kapsam; içindekiler
Münferiden
Tek tek; ayrı ayrı; tek başına
Münferit
Tek, ayrı, kendi başına
Münhal
Boş, görevlisi bulunmayan.
Münhasır
..ye özgü; ..ye ayrılmış; ..ye mahsus; sınırlanmış; ayrılmış
münhasıran
Buna has olarak. Hususi olarak, sadece, yalnız olarak, özellikle. Sadece, sâde. Bir işe veya bir şeye âit olarak. Yalnız birine özgü olmak…
Münkasem
Bölünmüş
Münkati
Kesilen; kesilmiş; kesik; aralıklı
Münkir
Inkar eden
Münselip
Kaybetme, keybeden
Müntakil
Intikal eden; geçen
müntehap
şeçilen,seçilmiş bulunan
Müntehî
Nihayet bulan; sona eren; son; en son; bir şeyi tamamlayan
müntehip
seçmen
Müntehir
İntihar eden. Özkıyımda bulunan
Müntesip
1.Bir yere, birine bağlanmış, kapılanmış, intisap etmiş olan. 2.İlgisi bulunan, ilgili.
müphem
Belirsiz, açık olmayan
müptezel
1-Saygınlığını yitirmiş, bayağılaşmış. 2-Çokluğu dolayısıyla değerini yitiren, değersiz.
Mürâdif
Eş anlam; aynı anlam
Mürafaa
Sözlü duruşma; genellikle Yargıtay'da veya İdare Mahkeme’lerinde yapılan duruşmaya verilen ad
Müraselât
Gönderilen şeyler; mektuplar; yazışmalar
MÜREFFEH
Refah ve varlık içinde yaşayan, gönençli
Mürettep
Tertip edilmiş; düzenlenmiş
Mürtebit
Bağlantılı; ilişkili; ilgili
Mürtefi
Kaldırma kaldırılmış
Mürtehin
Rehin alacaklısı; ipotek hakkına sahip
Müruru zaman
Zaman aşımı; bir davanın açılması veya hükmün yerine getirilmesi için kanunen belirli zamanın geçmesi
Mürur hakkı
Geçit hakkı
mürur-u zaman
Zaman aşımı, geçmiş zaman
Müsaade
Izin; yardım; uygun olma; serbestlik
Müsadere
Zoralım; bir kimsenin taşınır veya taşınmaz bir malının, kendi isteği olmaksızın devlet tarafından elinden alınması
Müsakkaf
Üzeri dam ile örtülü bina
Müsamaha
Hoş görme; göz yumma; tolerans tanıma
Müsâvât
Eşitlik
Müsavat
Eşitlik Eşitlik, denklik
Müsâvî
Eşit,denk anlamına gelmektedir.
Müsavi
Eşit; eş düzeyde; aynı seviyede
MÜSEBBİB
Sebep, vesile ve mucib olan. Vücuda getiren, kuran.
Müseccel
Tescilli; yazılmış; kayıtlı; damgalanmış
müsnet
isnat edilmiş; yüklenmiş.
Müspet edim
Borçlunun, belli bir şeyi yapmak ya da vermek şeklinde olumlu bir davranış biçimi ile yerine getireceği edim türü
Müspet zarar
Alacaklının borçlunun borcunu gereği gibi ifa etmesi durumunda malvarlığının ulaşacağı durum ile ifanın gereği gibi yerine getirilmemesi sonucu mevcut…
Müstacel
Ivedi; tez; hemen yapılması gerekli
Müstacelen
Ivedi olarak; acele olarak
Müstaceliyet
Ivedilik; acil olma hali
Müstafi
İsteğiyle işten çekilmiş, istifa etmiş kendi isteğiyle işinden çekilmiş, istifa etmiş
Müstagallât-ı mevkufe
Hayır kurumlarına gerekli geliri sağlamak üzere vakfedilmiş mallar
müstağrak
Garkolmuş, dalmış, batmış
Müstahdem
Hizmette bulundurulan kimse, hizmetli, odacı, hademe.
Müstahsil
Üretimle uğraşan kimse, yetiştirici
Müstahzar
Önceden hazırlanarak(eczanelerde) kullanıma sunulan ilaç
Müstakar
İstikrar bulmuş, yerleşmiş, durulmuş, karar kılınan, yerleşilen yer
Müstakil
Bağımsız, kullanış yönünden başka bir yapı ile bağlantısı olmayan, belli kişi veya kişiler için ayrılmış olan.
Müstear Ad
Bir kimsenin belli bir işi yaparken gerçek ismini gizlemek amacıyla kullandığı takma addır.
Müstebit
Zorba, despot
Müstecir
Kiracı, kira karşılığı bir yeri tutan
Müstedi
Dilekçe veren, istida eden kimse
Müstefi
İstifa etmiş kişi.
Müstehak
Hak eden
müstehap
1.Hoşa giden, sevilen, beğenilen. 2. Dinen emredilmediği hâlde yapıldığında sevap kazandıran davranış.
Müstehik
Istihkak sahibi; hak kazanmış; haketmiş; layık
Müstelzim
Gerektirici; doğurucu; sonuç doğurucu
müstemir
sürekli, kesintisiz
Müstemiren
Sürekli,aralıksız
Müstemleke
Sömürge
Müstenidat
Bir konunun açıklanmasında, onaylanmasında, kabul edilmesinde işaret edilen diğer bağlı belge. Herhangi bir mevzunun açıklanmasında, onaylanmasında,…
Müsteniden
Dayanarak; bir şeye dayanarak; delil göstererek
müstenif
istinaf eden
Müsterham
Yalvarılarak istenmiş, saygı ile ricâ edilmiş, istirham olunmuş.
Müstesna
Ayrık; istisna olan; kural dışı
Müşâbehet
Benzeyiş; benzeme
Müşâbih
Benzeyiş; benzeme
müşahede
gözlem
Müşahhas
Somut
Müşarünileyh
Adı geçen, adı anılan.
Müşârün-ileyh
Adı geçen; anılan; ilim ve resmi mevkii yüksek olan kimse
Müşavere
Danışım, danışmak.
Müşâ'
Ortaklar arasında beraberce kullanıldığı halde paylara ayrılmamış şey; ortak mal
Müşkilât
Zorluk; güçlük
Müştemilât
Eklenti
Müştemilat
Eklenti, eklentiler
Müşterâ
Iştira edilmiş; satın alınmış
mütakabil
Tekâbül eyleyen, karşı karşıya gelen, karşılıklı durum arzeden.
Mütâlaa
Görüş; irdeleme; düşünce
Mütalaa
Adli davada bilirkişilerin verdikleri fikirler Cumhuriyet Savcısı tarafından, delillerin tartışılması aşamasında esasa ilişkin verilen beyana esas…
Müteaddit
Birden fazla; çeşitli
Müteahhidünbih
Taahüt edilen,yapılması istenilen şey
Müteahhit
Taahhüt eden; yüklenici; belli bir inşaatı (eseri) yapmayı üstlenen
Müteallik
Ilişkin; bir şeye dair; ilgili
Müteamel
Alışılagelmiş
Mütebaki
Geriye kalan; artan
Mütecaviz
Devletlerarası hukukuna göre meşru müdafaa dışında olarakdiğer bir devlete silahla tecavüz eden devletin durumudur.
Mütedâir
Dair olan; ilişkin; değin
Mütedavil
Elden ele geçen; dönen; dolaşan; tedavül eden
Mütedeyyin
Dindar
Mütefavit
Birbirinden farklı, çeşitli
Müteferri
Eklenti; eklenmiş; ekli; ilişkin; aynı kökten
Müteferriât
Teferruat; ayrıntı
Müteferrik
Dağınık; çeşitli; ayrı ayrı; türlü
Müteferrika
-Küçük giderler için ayrılan para -Güvenlik kuruluşlarında şüpheli kimselerin ilgili yerlere gönderilmek için geçici olarak barındırıldıkları…
Mütegayyib
Kaybolmuş; yitmiş
Mütehammil
Tahammüllü; dayanıklı
Müteharrik
1. Yer değiştirebilen, devingen, hareketli. 2.Çalışan, işleyen.
Mütehassıl
Doğan; hasıl olan; meydana gelen
Mütehassıs
İhtisas sahibi, uzman
Mütehavvil
Değişken; kararsız
Mütekabiliyet
Karşılıklılık
Mütekabiliyet Esası
Bir devletin, başka bir devletin vatandaşlarına uyguladığı hukuki veya fiili bir davranış biçimine karşılık, diğer devletin de aynı şekilde davranması.
Mütekaid
Emekli
Mütekâmil
Tekâmüle ermiş kişi, ermiş, olgun, gelişkin
mütelahik
1.telahuk eden, yarışan 2.biribirinin arkasından gelen, birbirine katılan.
Mütemadi
Failin harekete geçmesiylehitam bulmıyarak, icrası bir müddet uzayan suçtur; kanuna muhalif olarak bir kimseyi tevkif ve hapsetmek, memnu silah taşımak…
Mütemadiyen
Devamli olarak
Mütemâyil
Eğilimli; taraflı görünen
Mütemeddin
Medeni, görgülü, terakki etmiş, şehirleşmiş olan, bedeviliği, göçebeliği bırakıp medenileşmiş olan, medeni uygar halde bulunan, şehirleşmiş
Mütemekkin
Yerleşen, ikamet eden, sakin olan
Mütemerrid
Temerrüde düşen (kimse); yapması gereken bir şeyi yapmamakta direnen
Mütemerrit
Temerrüte düşen anlamında.Vadesinde ödenmeyen bir borç dolayısıyla borçlunun düştüğü durum.
mütemmimcüz
Tamamlayıcı parça, bir şeyin kullanılmasında, kendisinden yararlanılmasında önemli etki ve katkısı bulunan ve asıl şeyden ayrılması imkânsız veya büyük…
Mütemmim cüz
Tamamlayıcı parça; mahalli örf ve adete göre, bir nesnenin esaslı unsuru olan, o nesne yok edilmedikçe veya parçalanmadıkça yahut niteliği bozulmadıkça…
Mütenakıs
Çelişik
Mütenasip
Uygun; denk
Müterâfik
Beraber bulunan; karışık; birlikte
Müterafik Kusur
Birlikte Kusur (birlikte nedenleme)
Müterakki
Terakkî etmiş, yükselmiş ve ilerlemiş olan, ileri, ilerlemiş
Müterettib
Sıralanmış; ait olan; .....üstüne düşen; gereken; meydana gelen; dolayı; meydana gelen
Mütesarlülfesat
Çabuk bozulan
Mütesavi
Eşit, denk
Mütesaviyen
Birbirine eş değerde.
Müteselsil
Zincirleme; dayanışmalı; ardı ardına
Müteselsil Sorumluluk
Birden çok kimsenin, bir borcun veya zararın (tamamının) ödenmesinden, zincirleme olarak ve tek başına sorumlu olması.
Müteşebbis
Girişimci
Müteşekki
Şikayet eden
Mütevakkıf
Bağlı
Müteveffâ
Vefat etmiş; miras bırakan
Müteveffa
Ölmüş, ölü kimse Vefat etmiş erkek. ölü (insan için)
Müteveffiye
Vefat etmiş kadın.
Mütevelli
Bir vakfın yönetiminin kendisine verildiği kişi; vakıf yönetim kurulu
Mütevellit
Doğan; ileri gelen
Müttefik-un-aleyh
Üzerine ittifak edilmiş; anlaşma sağlanmış
Müttehaz
Verilen; ittihaz olunan; kabul edilen; yürürlükte bulunan
Müttehit
Birleşik
Müvekkil
Kendisini vekil ile temsil ettiren kişi; vekil eden.
Müvekkile
Herhangi bir olay karşısında avukat tutmuş kişi
Müvezzi
Dağıtıcı
müyesser
kolaylıkla olan, yapılan
Müzaheret
Yardım; koruma
MÜZAHİR
Arkalayan, destekleyici, arka çıkan. Arkalayan, destekleyici, arka çıkan, yardımcı
Müzakere
Bir mesele hakkında karar vermeden evvel karar verecek kimseler arasında görüşlerin ortaya atılmasıdır.
Müzayaka
Sıkıntı, darlık, parasızlık.
Müzayede
Artırma; açık artırma
Müzekkere
Yargılama makamının, bir kararın yerine getirilmesi konusunda belli bir makama yazdığıyazı.
naçar
Çaresiz
Nâfıa
Bayındırlık işleri
Nagamât
Nağmeler, ağhenkler, güzel sesler.
Nağahani
Ansızın
Nahiye
Bucak; bölge; kenar; kısım; çevre
Nail olmak
Erişmek; kavuşmak
Naiplik
Vekâlet
nakız
Bozan, bozucu aksini yapan. Bir ibâdetin geçerliliğini önleyen, bozan.
Nâkız
Bozma; kaldırma;
Namütenahi
Ucu bucağı olmayan, sonsuz
Nâm-ı müstear
Takma ad; eğreti ad nasb atama; tayin etme; dikme; saplama
Nâsıb
Nasbeden; diken; tayin eden; atayan
Nası ızrar
Suç olarak düzenlenen mala zarar verme fiili.
Nâşî
Neşet eden; ileri gelen; ötürü; dolayı; sebebiyle
Nâşi
Ötürü, dolayı,yüzünden
Nâtık
Bildiren; bildirici; gösterici; söyleyen; konuşan; idrak eden; düşünen nazara almak göz önüne almak
Navlun
Gemi ile yapılan taşımacılıkta sözleşmeyle belirlenen mal taşıma bedeli.
Navlun mukavelesi
Deniz yoluyla eşya taşımak üzere yapılan sözleşmedir.
Nazarı dikkat
Göz önüne almak
Nazariye
Kuram
Nazır
Bakan, vekil.
Nebât
Bitki
Nedamet
Pişmanlık
Nedbe
Yara izi
Nefaset
Kıymetli olma, nefis olma durumu. Değerlilik.
Nef'î
Çıkar ile ilgili; faydacı
Nehbü-Garet
yağma, malın yağması
Nema
Büyüme; gelişme; kazanç; kâr; getiri; faiz
nesafet(nasfet)
Soyut ve katı nitelikteki kuralların uygulamada doğurduğu haksız uygulamaları yumuşatarak adalet ve hakkaniyete uygun hale getirilmesi.
Nesayih
Nasihatler
Neseben
Soyla ilgili; soy bakımından
Neşet
Meydana gelmek, vücuda gelmek. Büyüyüp kat ve kamet sahibi olmak. Yetişmek, ileri gelmek
Neşet etmek
Doğmak; ileri gelmek; kaynaklanmak
Neşir
Yayma, dağıtma, yayım
Neşriyat
Yayın
Netice-i talep
İddia olunan şey.
nevakıs
noksan; eksiklikler, noksanlar
Nevi
Çeşit; tür
Nevi şahsına münhasır
Kendi türüne özgü, emsalsiz, özgün. Bkz. Latince: Sui generis.
Nezafet
Temizlik,paklık
Nezaret
Denetim; gözetim; bakanlık
Nezdinde
Huzurunda, gözetiminde, yanında
Nezetmek
Kaldırmak; ayırmak; ilişiği koparmak
Nez'
Sökme; kaldırma; yoketme
Nısf
Yarım; yarı; yarısı
nısıf
yarı pay
Nidâ
Çağırma; bağırma; ünlem
Nihai karar
Yargılama sonunda verilen karar."
nisab
Derece; istenilen had; asıl; esas; yeter sayı; bir kurulun toplanabilmesi veya karar alabilmesi için gerekli sayıda üyenin bir araya gelmiş olması
nisap
derece; istenilen had; asıl; esas; yeter sayı; bir kurulun toplanabilmesi veya karar alabilmesi için gerekli sayıda üyenin bir araya gelmiş olması
Nisbî hak
Ancak belirli bir şahsa veya şahıslara karşı ileri sürülebilen daha geniş bir kitleye karşı kullanılma imkanı olmayan sıradan haklar.
Nispi Butlan
Hukukta kendiliğinden geçersiz olma, kanuna, kamu düzenine, ahlaka aykırılık halidir. İşlem hukuken vardır ama yapıldığı andan itibaren geçersizdir.
Nispi muvazaa
Yapılan asıl muamelenin şartlarını ya da konusunu farklı şekilde göstermeleri
Niyâbet
Vekillik;
Niyabet
Toplu mahkemelerde bir hakimin,mahkemenin yetki alanı içerisinde;ancak duruşma salonu dışında yapacağı işlemleri mahkeme adına yapmakla…
Niza
Ihtilaf; çekişme; uyuşmazlık
Nizami
1. Nizâma ve düzene ait, nizâmında olan, tertipli, muntazam. 2. Kanun ve nizama uygun.
Nizamname
Tüzük
Nizâm-nâme
Tüzük
Nizasız ve fasılasız
Uyuşmazlık konusu olmadan ve hiç ara vermeden; ihtilâfsız ve arasız
Nokta-i nazar
Görüş; bakış açısı
Non Bis İn İdem
Aynı dava nedeni için iki kez yargılama yapılamayacağına dair hukuki bir ilkedir.
Norm
Kural olarak benimsenmiş, yerleşmiş ilke ya da yasaya uygun durum, düzgü
Normatif
Bir kural değerini, gücünü taşıyan, düzgüsel.
Nosyon
Anlayış
NOTER
Çeşitli belge ve işlemlere geçerlik kazandırmak ve yasanın öngördüğü diğer görevleri yerine getirmekle yükümlü, belli nitelikleri ve kendine özgü bir…
Nukud
Nakitler; paralar
numerus clausus
sınırlı sayıda
nush
Öğüt, nasihat
Nükûl
Vazgeçme; cayma; kaçınma
Nümune
Örnek
Nüve
Bir şeyin özü, Çekirdek.
Objektif iyiniyet
İnsanlar arasındaki münasebetleri kanun, örf ve adetten başka tanzim eden ve hukuk dışındaki mevcut olan ahlak, adap, haysiyet, şeref, doğruluk,…
Olası kast
Kişinin, suçun kanunî tanımındaki unsurların gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen, fiili işlemesi hâli.
Olveche
O şekilde
Ombudsman
Kamu denetçisi, şikayetleri ve birtakım teşebbüsleri ele alıp değerlendiren ve bunlara her iki taraf için de tatmin edici çözümler bulan kişidir.
Onama
Onamak işi, uygun bulma, tasvip.
Onur
Öz saygı
Ordino
1-Bir poliçenin arkasına yazılan havale emri, 2- Tüccarın malını gümrükten çekebilmesi için vapur kumpanyasından yük konşimentosuna karşılık verilen…
Ortaç
Tümleç olabilen,isim ve sıfat gibi kullanılan fiil asıllı kelime sıfat-fiil. ör: gelen çocuk, adı batası adam.
Ortak Yerler
Kat mülkiyetine tabi anagayrimenkulün, kat maliklerince ortaklaşa kullanılıp yararlanılan yerleri.
Orta malları
Yollar, köprüler, camiler gibi herkesin kullanabileceği kamu malları.
Öjenik
genetik olarak insan ırkının ıslahı bilimi
ölçü norm
Anayasaya uygunluk denetimine konu olan normların, uygunluk incelemesinde tabi olacakları norm yada normlardır.
Ölüme bağlı tasarruf
Gerçek kişilerin, ölümünden sonra hukuki etki ve hükümler doğurmak üzere yapmış olduğu hukuki işlem.
Ölüm Karinesi
Kişinin ölümüne kesin gözle bakılacak şekilde kaybolmasıdır.
Ölünceye Kadar bakma akdi
Taraflardan birinin, ölünceye dek bakma ve kendisini görüp gözetme koşuluyla, malvarlığını veya bir kısım malları öbürküne geçirme (intikal ettirme)…
öndelik
avans
önel
süre -iş sözleşmesine göre işçinin işten çıkarılması durumunda tanınan belirli süre -bir işin bitirilmesi için tanınan ek süre.
Örtülü Boşluk
Somut olaya uygulanacak hükmün, yasada yer almasına rağmen, yeterli biçimde arz olunmamasıdır.
özelge (Mukteza)
Bir konudaki görüşü ve yapılması gereken uygulamayı bildiren yazı. Mükelleflerin vergi durumları ve uygulanması bakımından tereddüde düştükleri…
Özel haklar
Şahıslar ile şahıslar arasındaki ilişkileri düzenleyen hukuk kurallarından,yani özel hukukundan doğan haklardır.
Özel hukuk
Kişiler arasındaki ilişkileri düzenleyen hukuk dalı.
Özgülemek
Bir şey veya bir yeri birine,bir şeye ayırmak,vermek, hasretmek, tahsis etmek.
Pacta Sunt
Ahde vefa, uluslararası hukuk kurallarının oluşmasında etkili olan ve devletin anayasasında var olan ve devlete antlaşma yapma yetkisi tanıyan…
Pafta
Kadastrosu yapılan yerlerin ada ve parsellerinin, belli ölçülerle çizilmiş haritaları.
Paraf
1.Yalnız adın veya ad ve soyadın başharfleriyle atılan kısa imza. 2.Bir yazının görüldüğünü, işlem gördüğünü veya o yazıdan haberdar olunduğunu…
Parakete
Geminin saatteki hızını anlamak için kullanılan araç."
Paydaş
Bir bütünün belli bir kısmından (paydan) yararlanan; hissedar.
Pedavra
Köknar ve lâdin ağaçlarından elde edilen, çatı örtüsü olarak kullanılan ince tahta; hartama.
Pedersahi
Ataerkil
Perdebirun
Ağzı bozuk,kötü söz söyleyen, açık saçık konuşan
persona non grata
istenmeyen kişi
Peşin Harç
İ l a m s ı z takiplerde, takip talebinde bulunan alacaklıdan, alacağın binde beşi oranında tahsil edilen miktar
Peyderpey
Azar azar, yavaş yavaş
Pey sürmek
Bir sözleşmeyi yapmak için ileri sürülen taminât miktarı önerilen bedel, şart-ı cezâî miktarı.
Pinhan
Gizli, saklı, gizlenmiş.
Plebisit
Halk oylaması
Poliçe
Belirli bir sürenin sonunda belirli bir parayı kendi adına veya bir başkasının emrine ödemesi için alacaklının borçluya yazdığı bildiri.
Potkal
Kaza veya başka bir olayı karadakilere bildirmek için gemilerden denize salınan,içinde mektup olan şişe
Pozitif hukuk
Belli bir anda belli bir ülkede yürürlükte bulunan hukuk kurallarının tümü.
Pragmatik
(Fr. Pragmatique) Faydacı, yararcı, eylemle ilgili.
Pratika
Kıyı sağlık idaresi tarafından gemilere verilen giriş çıkış izni
Râbıta
Bağlantı; bağ; düzen; tertip
Rachat
İdârenin imtiyaz sahibinin hiçbir kusuru olmasa dahi, hizmet ve kamu yararının gerektirmesi nedeniyle, sözleşmeyi tek yanlı feshettiğinde, imtiyaz…
Râci
Rücu eden; geri dönen; ilgisi olan
Rad
Redden, Geri çeviren,
Rahin
Rehin veren; rehneden
Râhin
Rehin veren kişi
Rakabe
Devri ve devir alınması olanaklı bulunan şeyin kendisi; örneğin tarla,köle gibi; mala(şeye) hakim olabilme kudreti; çıplak mülkiyet
Ram
1. İtaat eden, boyun eğen, itaatli, münkad. 2. Teslim olmak, hükmü altına girmek
Rantabilite
Sermayenin parasal verimliliğini ifade eder.
Rapt
Bağlama; bağlanma; iliştirme; bağlaç
Rayiç
Sürüm değeri; geçerli olan
Rayiç Değer
Bir iktisadi kıymetin, değerleme günündeki normal alım-satım değeri; piyasa değeri.
Recim
Şeriat düzeninde bir insanı taşa tutarak öldürme cezası.
Reddiyat
Davadaki masrafları karşılamak için tarafların önceden yatırdığı gider avasından para çekme işlemi
Referandum
Halk oylaması. Halkın türlü siyasi ve toplumsal sorunlar karşısında olumlu veya olumsuz görüşünü belirlemek için başvurulan oylama.
Refik
Arkadaş
Ref etmek
Kaldırmak; örneğin itirazın ref'i (kaldırılması)
Rehnedilen
İpotekli, İpotekli mal.
rehnli tahvil
Genellikle konut yapımına finansman sağlamak için çıkarılan ve karşılığında ipotekle güvence verilen borç senedi.
Rehnüma
Rehber, kılavuz
Reis
Başkan
Reisievvel
Birinci reis
Replik
Davacının, davalının cevap layihasına (yazısına) karşı verdiği cevap.
Resen
Kendiliğinden; herhangi bir isteğe gerek olmadan; otomatikman
Resepsiyon
Bir toplumun hukukî mevzuatının bir başka toplum tarafından, kendi hukuku olmak üzere alınması olgusunu ifade etmektedir. İktibas.
Resim
Devlet daire ve kurumlarında görülen hizmet ve yapılan giderlerin karşılığı olarak, sadece o işle ilgisi bulunan kişilerden alınan bir gelir.
Resmi gazete
Başbakanlık tarafından çıkarılan ve kanunların, kanun hükmündeki kararnamelerin, tüzüklerin ve bazı yönetmeliklerin yürürlüğe girmesi için yayımladığı…
Resmi Senet
Resmi bir makam ve görevlinin, usulüne göre düzenlediği veya onayladığı belge.
Resülmâl
Anamal; sermaye
Reşit
Ergin; rüşt yaşını doldurmuş; onsekiz yaşını dolduran veya onsekiz yaşını doldurmamasına rağmen evlenen veya yasal olarak erginliğine mahkemece karar…
REZONANS
Bir sistemin (genellikle doğrusal bir sistemin) bazı frekanslarda diğerlerine nazaran daha büyük genliklerde salınması eğilimidir
Re'sen
1. Kendi başına, kendiliğinden. "
Re'sen Vergi Tarhı
Resen vergi tarhı, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanunî ölçülere dayanılarak tespitine imkân bulunmayan hallerde…
Rıza-i taksim
Ortakların kendi aralarında anlaşmak suretiyle ortak mallarını paylaşmaları durumu
riziko
zarara uğrama tehlikesi, tehlike, zarar ve ziya
Rödevans
Daha ziyade yeraltı kaynaklarının işletilmesi ve kâr paylarının rödevans şeklinde ifade edilmesinden dolayı, bu tür sözleşmelere rödevans sözleşmesi,…
RÖDÖVANS
Gelir, irat. Maden İşletme Kirası
Rölativist
Bağıntıcı, göreci
Ruzname
Günlük
Rûz-nâme
Gündem; yevmiye defteri; takvim
Rücu
Dönme; geri dönme; cayma; sözünden dönme; sözünü geri alma; bir ödemede bulunan kimsenin, bu bedeli, asıl ödeme yapması gereken kişiden istemesi;
Rüçhan
Öncelik; üstünlük; imtiyaz
Rüsum
Resimler; devlet dairelerinde ve diğer kamu kuruluşlarında görülen hizmet ve harcamaların karşılığı olarak alınan vergiler
Rüşt
Erginlik
Rü'yet
Davanın bakılmakta olması.
Sabit olmak
Bir şeyin varlığı, doğruluğu, gerçekliği kesin olarak belli olmak.
Sâdır olmak
Çıkmak
sadır olmak
ortaya Çıkmak
Safahat
Evreler, safhalar
Sahih
gerçek, düzgün, doğru, legal, hukuka uygun
Saik
Sebep
Saik hatası
İradenin oluşmasında etkili olan bir konuda düşüncenin gerçek duruma uygun olmaması, kişinin olayları yanlış algılayıp, bunları yanlış değerlendirerek,…
Saik-i mümbit
Niyetiyle bekleneni verebilen, randımanlı, faydalı
Salâhiyet
yetki; bir davaya bakabilme
SALIK
Olmuş veya olacak bir olay, bir olgu ile ilgili verilen bilgi, haber
Sâlif-üz-zikr
Zikri geçen; bildirilen
Salih
Elverişli; uygun
Saniyen
Ikinci olarak
Sarahat
Açıklık; netlik; sarihlik; aydınlık
Sarf
Harcama, tüketme, kullanma
Sarfı nazar
Sayılmama, vazgeçme, dikkate almama.
sarfinazar
Hesaba katmamak, saymamak, vazgeçmek.
Sarfiyat
Harcamalar; giderler
Sarf-i nazar etmek
Vazgeçmek
Sari
Bulaşan; bulaşıcı
Sarih
Kolay anlaşılır, belli veya belirgin, açık
Satış vaadi
Bir kimsenin, taşınmaz malını bir başkasına satmayı (ileride yapılacak satım akdini) taahhüt ettiği sözleşme.
Sav
ileri sürülen düşünce, iddia, tez
savıcı
başından savan kimse
Sây
Emek; çalışma
Sayıştay
Devlet mallarını kabız ve sarf ve idare ve edenlerin hesaplarını tetkik ve muhakeme ile mükellef bir heyet.Divanı muhasebat
Saylık
İçerisinde düz taşların bulunduğu, imar ihyaya elverişli arazi.
sebat
Sözünden veya kararlarından dönmeme, bir işi sonuna değin sürdürme, direşme.
Sebepsiz zenginleşme
İki mal varlığı arasında, birinin zararına olan haklı bir sebep olmaksızın meydana gelen değer kaymalarını ifade eder. Bu kaymalar, zenginleşmenin veya…
Sebketmek
Vâki olmak; yapılmak; olmak; ileri geçmek
seddedilmiş
Kapatılmış. Hududlanmış
Sefaret
Elçilik, büyükelçilik
Sefir
Elçi, Büyükelçi
Sehim
Pay; hisse
Sehven
Yanlışlıkla.
Selahiyet
İzin,müsade,yetki.
Selb
Zorla alma; kaldırma; giderme
Selef
Önce gelen kimse
Self-determinasyon hakkı
Ulusların kendi geleceklerini belirleme hakkı.
Semen
Satış parası; satış sözleşmesinde, satana mal teslimine karşılık olarak ödenecek para
semeni
satış sözleşmesinde alıcının borcu
Semere
Bir maldan elde edilen ürünler; Tabii Semere
Senedât
Senetler
Sened-i hâkanî
Tapu senedi
Senet
Bir kimsenin yapmaya ya da ödemeye borçlu olduğu şeyi göstermek için imzaladığı resmi kâğıt, belgit.
Senevî
Senelik; yıllık
Seraser
Baştan başa, bütün, hep mecmuan, külliyen
Serdetmek
Ileri sürmek; öne sürmek; ortaya çıkmak; belirtmek
Sermediyet
Sonsuzluk, süreklilik, ebedilik
seyirtmek
Koşmak, koşar adım yürümek
Seyrân-gâh
Gezme yeri; dolaşma yeri
seyrüsefer
Gidiş geliş; trafik
Sıhhî
Sağlıkla ilgili, sağlığa âit
Sınai
Sanayi ile ilgili, endüstriyel
Sınırlı Ehliyetli
Ayırt etme gücüne sahip, ergin olan ve kısıtlı olmayan kişiler. Tam ehliyetli olduğu halde birtakım sebeplerden ehliyeti sınırlandırılmış kişiler.…
Sınırlı Ehliyetsiz
Ayırt etme gücüne sahip, ergin olmayanlar ve kısıtlılardır. Ergin olmayanlar veli, vasi olmadan borç altına giremezler. Ayrıca vasilerin rızası olsa…
Sıra cetveli
Satış tutarının tüm alacaklıların alacağını karşılamaması durumunda düzenlenen çizelgedir.
Siber Zorbalık
Dijital teknolojiler kullanılarak gerçekleştirilen zorbalıktır. Bu tür zorbalıklar sosyal medyada, mesajlaşma platformlarında, oyun platformlarında ve…
Sigorta primi
Sigorta ettirenin sigortacıya ödemekle yükümlü olduğu ücrettir.
Silsile
Birbirine bağlı, birbiriyle ilgili şeylerin oluşturduğu dizi, sıra
simsarlık
arabuluculuk
Sin
Yaşanılan süre
Sinkâf
Erkeklik organı ve ilgili sövgülerin tümünün kısaltılmış biçimi.
Sinkaf
Ağır bir küfre tekabul eden kelime.
Sirayet
Bulaşma; yayılma; geçme
Sirkat
Hırsızlık; çalma; çalınma
Siyanet
Koruma
Siyasi haklar
Herhangi bir biçimde devletin yönetimine ve siyasi kuruluşlarına katılmaya yönelik haklardır
Skar
Yara izi, kesi, iyileşmiş yara.
Sorgu
Suç niteliğinde görülen bir konuyla ilgili olarak, durumun aydınlanması için yargıcın sanığa sorular sorması ve sanığın bunları yanıtlaması işi.
Sosyal devlet
Fertlerin sosyal durumlarıyla ilgilenen, onlara asgari bir hayat düzeyi sağlamayı, sosyal adaleti ve sosyal güvenliği gerçekleştirmeyi ödev bilen…
Sosyal ilişkiler
Şahısların birbirleriyle veya toplumla olan ilişkileridir.
Sosyal kurallar
Sosyal ilişkileri düzenleyen din, ahlak, görgü ve hukuk kurallarıdır.
Sosyal ve ekonomik haklar
Kişinin sosyal ve ekonomik faaliyetleriyle ilgili bulunan hak ve hürrriyetlerdir.
Sovtaj
sigortacılık sektöründe hasar gören malın hasar almayan bölümünün sigortacı tarafından alınarak gelir haline getirilmesine veya hasarlı malın değer…
Sudur
Verilen ; çıkan
Suiniyet
Kötüniyet
Sui generis
"Kendine özgü", "emsalsiz", "özgün" anlamlarına gelen, Hukuk gibi birçok disiplinde kullanılan Latince bir ifade. Nevi şahsına münhasır.
SUJE
1.Fail 2.Muhakemede kendine ait bir statüsü bulunan ve diğer bireylerden bağımsız olarak gerçekleştireceği işlemlerle muhakemenin ilerlemesine katkı…
Sukut
Düşme; düşüş
Sulh
Barış.
Sulta
Otorite, Baskı
Sureti mahsusa
Özel olarak; özellikle; belli amaçla
Sureti mümtaze
Öncelikli
Suveri müsaddaka
Onanmış örnek
Sübût
Sabit olma; gerçekleşme; ispatlama; ispatlanma; kanıtlama
sübut
Kuşkuya yer bırakmayacak bir biçimde ortaya çıkma, gerçekleşme, belgelenme.
sübuta ermek
Gerçekleşmiş eylemin kuşkuya yer olmayacak bir biçimde kanıtlanması, ispat edilmesi.
Sübut bulmak
(bir suç, durum vb.) belgeyle, delille ortaya konulmak, kuşkuya yer bırakmayacak bir biçimde ortaya çıkmak.
Süje
Süje Muhakemede kendine ait bir statüsü bulunan ve diğer bireylerden bağımsız olarak gerçekleştireceği işlemlerle muhakemenin ilerlemesine katkı yapan…
Sükna
Oturma yeri; oturulacak yer; konut
Sükna hakkı
Bir evde veya evin bir bölümünde oturma hakkı veren kişiye bağlı bir irtifak hakkı; oturma hakkı, bir evde veya evin bir bölümünde oturma imkanı veren…
Sülüsân
Üçte iki
Sürekli edim
Borçluyu belli bir süre, belli davranış ya da davranış biçimleri ile bağlı bulunmakla yükümlü kılan edim
sürüm
1. Bir ticaret malının satılır olması, "
Şagil
Meşgul eden; meşgul olmayı gerektiren; işgal eden; bir mülkte oturan
Şahâdet
Tanıklık
şahadetname
Bir eylemin yapıldığını, bir durumu gösteren ve yetkililerce verilmiş olan onaylı belge.
Şahbender
Konsolos
Şahit
Tanık
Şahsı âhar (âher)
Başkası; üçüncü kişi
Şahsiyet hakları
Şahısların maddi,manevi ve ekonomik bütünlüğü üzerindeki mutlak haktır.
Şahsi edim
Borçlunun bizzat bedeni ya da fikri gücü ya da yeteneği ile icra edeceği edim türü
Şahsi haklar
Ayni hakların aksine, herkese karşı ileri sürülemeyen haklar; kişisel haklar.
Şamil
Içine alan; kapsayan; çevreleyen
Şâmil olmak
Kapsamak; içine almak
şantiye
1. Yapı gereçlerinin yığılıp saklandığı veya işlendiği yer.
Şârih
Şerhçi; şerh eden; bir konuyu ayrıntılarıyla açıklayan
Şark
Doğu
Şartname
Satın alma, satma, yaptırma, kiralama vb. işleri gerçekleştirmek isteyen gerçek veya tüzel kişilerin düzenlediği ve işi yapan ile yaptıranın…
Şayeste
Uygun, yakışır,layık uygun, münasip. Para alıp vermek yetkisi,saklama yetkisi.
Şayi
Pay; hisse
Şayian
Ortaklaşa
Şâyi hisse
Ortak (müşterek) mülkiyette, ortaklardan herbirine ait pay
Şecâat
Yiğitlik, kahramanlık,cesaret
Şefi
Şufa (önalım) hakkı bulunan kişi; önalımcı
Şehadet
Yüksek bir ülkü uğrunda ölme, şehit olma
şehadetname
Bir işin yapıldığını gösteren, yetkilisi tarafından verilmiş olan onaylanmış belge
Şerait
Şartlar; koşullar
Şerh
Kişisel hakların, devir sınırlamalarının ve geçici tescilin, tapu siciline yazılmasını gösteren terim
Şerik
Ortak; iştirakçi
şeriklik
Şerik olma durumu, ortaklık. Ceza hukukunda suça yardım etme "şeriklik" biçimlerinden biridir. Suça katkı sağlayan, fakat gerçekleştirdiği davranışı…
Şiar
Tutulacak yol, ülkü, ilke
Şibh (şibih)
Benzer; benzeme; benzeyiş
ŞİKÂYETÇİ
Zarar gördüğü bir suçun failini, ilgili makam ve memurlara bildiren kişi, müşteki.
Şimal
Kuzey
Şira
Satış
Şuhut
Şahitler
Şura-yı Devlet
Osmanlı Devleti'nde günümüzdeki Danıştay'a karşılık gelen yüksek yargı kurumudur.
Şûrâ-yı Devlet
Şura-yı Devlet Osmanlı Devleti'nde günümüzdeki Danıştay'a karşılık gelen yüksek yargı kurumudur.
Şüheda
Şehitler, Şahitler
Şümul
Kapsam; içine alma; kapsama İçine alma, kaplama, kapsama.
Şüphe
1. Bir olguyla ilgili gerçeğin ne olduğunu kestirememekten doğan kararsızlık, kuruntu, işkil, şüphe, acaba"
Şüreka
Şerikler, ortaklar
Şüyu
Paydaşlık; hissedarlık
Taaccüb
Şaşkınlıkla karşılama, hayret etme
Taaddi
Başkasının Hakkında El Uzatma.
Taaddüd
Birden çok
Taadül
Beraberlik, eşitlik
Taaffün
Kokuşma, bozulma, çürüme
Taahhüdü ihlal
Borclunun haciz zaptında borcu kabul ve ödemeyi taahhud edip, tahhüdünü yerine getirmemesi.
Taakkul
Akıl erdirme, zihin yorarak anlama, hatıra getirme
Taalluk
Ilişiği olma; asılma; ilgi
Taammüt
Bir işi ya da suçu bilerek, tasarlayarak yapma, işleme.
Taayyün
Tayin olunma; belli olma; belirme
Taazzuv
Uzuvlaşma, bir biçim alma, teşkilâtlanma, organlara ayrılma.
Tabâbet
1.doktorluk, hekimlik. 2.hekimlik bilimi, tıp.
Tabiyet
Kişi veya şeyleri devlete bağlayan siyasi ve hukuki bağ; vatandaşlık. yurttaşlık; bağımsızlık
Tacir
Ticaretle uğraşan; bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimsedir.
Tadadi
birer birer söylemek, saylamak; örnek olarak sıralamak
Tadât
Sayma; sayılma; sayım
Tadil
Değiştirme; değişiklik
Tafsilat
Ayrıntılı bir şekilde, detayları da ortaya konulmuş açıklama
Tafsil Etmek
Ayrıntiları ile anlatmak.
tagayyür
başkalaşma,değişim,yeni bir hal alma
Tagyir
Bir şeyi değiştirme, başkalaştırma, aslından saptırma
Tağyir
Başkalaştırma; değiştirme; bozma tahakkuk gerçekleştirme; gerçekleşme
Tahaddüs
Ortaya çıkmak
Tahakkuk
Gerçekleşme, meydana gelme, bir şeyin doğruluğunun ortaya çıkması
Tahakküm
Hakimiyet ve kontrol altına alma.
Taharri
Arama, araştırma
Taharriyat
Araştırmalar, Aramalar
Tahassul
Hasıl olma; sonuç olarak ortaya çıkma
Tahavvül
Değişme; dönme
Tahdîdât
Sınırlamalar; kısıntılar
tahdîdî
Sınırlı, belirtilen sayıda. Numerus clausus.
Tahdidî
Sınırlayıcı, tüketici.
Tahdit
Sınırlı, belirli bir sayıda ya da çerçeve ile belirtme
Tahfif
Hafifletme; azaltma
Tahkik
Soruşturma.
Tahkikat
Soruşturma
Tahkim
Taraflar arasında çıkan uyuşmazlıkların devletin resmi yargı organları yerine, kendileri tarafından belirlenen hakemlerce çözümlendiği bir uyuşmazlık…
Tahkir
Aşağılama, onur kırma, onuruna dokunma
Tahlif
Yemin
Tahmil
Yükleme
Tahnit
Bozulmaması için ölüyü ilaçlama."
Tahrif
Bozmak, aslını değiştirerek yozlaştırmak.
Tahrik
harekete geçirme,kımıldatma
Tahrip
Harabetme; yıkma; kırma; bozma
Tahrir
Yazım
Tahrirat
Resmi bir dairece yazılan yazılar ve mektuplar
Tahriren
Yazılı olarak
Tahsin
Beğenme
Tahsis
Emrine verme; özgüleme. Bir şeyi bir kimseye veya bir yere ayırma
Tahşiye
Çıkıntı yapmak
Taht
Alt; aşağı
Tahtani
Binanın alt kısmı
Tahtani fevkani
Altlı üstlü
Tahvil
Değiştirme; değiştirilme; borç senedi
Tahvilat
Tahviller
Takaddüm
Önce gelme; önde gelme
Takarrür etmek
Kararlaşmak; kararlaştırmak; istikrar kazanan kararlar
Takas
Vadesi gelmiş, aynı cinsten ve karşılıklı iki alacağın birbirine sayışılması.
takbih
Çirkin görme, beğenmeme. Kınama
Takibat
Kovuşturma
Takrîr
Önerge; anlatma; anlatış; tapuda malını sattığını veya ipotek ettiğini söyleme
Takriben
Tahminen, yaklaşık olarak, aşağı yukarı
Takrir etmek
Sağlamlaştırmak
Taksim
Ortak mülkiyette bulunan bir malın, ortaklar arasında yapılan bir sözleşmeyle veya dava açmak suretiyle bölüştürülmesi.
taksimat
Bölüştürmeler; bölümleme
Taksir
Iradi olarak işlenen bir icra ya da ihmal eyleminden, fail tarafından istenmemiş olmalarına rağmen, kanunun cezalandırdığı sonuçların meydana gelmesi hali
Takyidat
Sınırlama, kısıtlama.
Takyit
Kısıtlama söz konusu taşınmaz mal üzerinde var olan kısıtlama
Talâk
Islâm hukukunda boşanma
Talîmâtnâme
Yönetmelik
Talik
1.Belli bir zamana bırakma, erteleme."
Talil
Sebep gösterme; illetlendirme, bir şeyi bir illete bağlama.
Talimatname
Yönetmelik
Tam Ehliyetli
Ayırt etme gücüne sahip, ergin olan ve kısıtlı olmayan fiil ehliyetinin tüm koşullarına sahip kişileri ifade eder.
Tam Ehliyetsiz
Fiil ehliyeti hiç olmayan kişilerdir. Ayırt etme gücünden yoksundur.
Tanık
Duruşmada bilgisine, görgüsüne başvurulan kimse, şahit." Davacı veya davalı olmadığı hâlde duruşmada bilgisine, görgüsüne başvurulan kimse, şahit.
Tanzim
Düzenleme, düzeltme, yoluna koyma
Tarafeyn
İki taraf.
taraf ehliyeti
Hukuk davalarında davacı veya davalı olarak yer alabilme ehliyeti. Medeni haklardan yararlanan herkes kural olarak taraf ehliyetine de sahiptir. Ancak…
Taraf teşkili
Taraf oluşturma. Davanın taraflarından biri olabilme yeteneği. Uluslararası ihtilaflarda müzakerenin taraflarından birisi olma durumu.
Tardetmek
Kovmak, Def etmek, Uzaklaştırmak
Tarh
Çıkarma, ıtrah etme, bir sayıdan diğerini çıkarma, vergi koyma, kişinin kazancından vergi payı çıkarma, belirleme. Çoğulu tarhiyyâtdır; vergi koyma…
Tarik
Yol; yöntem
Târik
Terkeden; bırakan
Tariki âmm
Herkesin geçebilmesi için bırakılan yol; kamunun yararlandığı yol;
Tarumar
Dağınık. Karışık. Perişan
tasaddi
Teşebbüs etme, sataşma
Tasallut
Musallat olma, saldırma, sarkıntı
Tasarruf
Bir şeyden yararlanabilme ve o şey üzerinde fiili veya hukuki işlem yapabilme gücü.
tasarruf etme
Kullanma ve yapma harcama, yönetme, bir şeyi sevk ve idare gücü. Harcamadan bekletme, biriktirme, tutumlu olma. Çoğulu tasarrufâtdır; işlemler,…
Tasdik
Doğrulama, onaylama. Var olan bir işlemin yetkili resmi veya özel kurum ya da gerçek veya tüzel kişi tarafından onaylanması.
Tasfiye
Bir ticaret kuruluşunun batması, kapanması gibi nedenlerle hesapların kesilerek ortada kalan maldan ve paradan alacaklılara paylarına düşen miktarın…
Tashih
Düzeltme; resmi bir kütüğün, bir hukuki işlemin düzeltilmesi
Tasnif
Düzen
Tasrih etmek
Açıklamak; belirtmek
Tasvib
Doğru bulma; uygun görme; onaylama
Tasvip Etmek
Bir düşüncenin ya da davranışın doğru, uygun, yerinde olduğunu belirtmek, onu uygun bulmak, onamak, onaylamak.
Tatbik
uygulamak
Tatbika medar imza
Uygulamaya elverişli imza
Tathir
Temizleme
Tavassut
Aracılık; ara bulma; aracı olma
Tavazzuh
Aydınlanma
tavik
Geciktirme, erteleme
Tavzîh
Açıklama
Tavzif
Görevlendirme
tavzih
Vâzıh hale getirme, açıklama, bir konuyu anlaşılır hale getirme, çoğulu tavzihâtdır; açıklamalar. Hmk md. 455 vd.
Tazammun etmek
Öngörmek; sonucu doğurmak; içine almak; kapsamak
Tazminat
Maddi veya manevi zarara karşılık ödenen bedel; zarar ödencesi;hukuka aykırı olarak başkalarına verilen zararların ödetilmesi biçiminde müeyyidedir.
TAZYİK
Baskı, sıkıştırma, zorlama, baskı tatbik etme, darlaştırma. Tbmm:, türkiye büyük millet meclisi. 23 nisan 1920'de kurulmuş ve toplanmıştır. Türk…
tazyik hapsi
Yapılması gereken bir edim yapılmadığında borçlu kişinin onu yapması veya edimi ifası için hapsen tazyikte bulunulurdu. Hapse konulma hali ve böylece…
Ta'lık
Geciktirme; askıda bırakılma
Teadül
Beraberlik; denklik; birbirine denk gelme
Teahhur(teehhür)
Gecikme; temerrüt
Teâmül
Örf ve adet; öteden beri olagelen, insanlar arasında yapılagelen belli bir davranış.
TEAMÜL
bir yerde öteden beri olagelen davranış,hukuksal olarak toplumun örf ve adetlerinin en küçük hali anlamındadır.
Teati
Karşılıklı gönderme
Tebaa
Uyruk; bir devletin hükmü altında bulunan kimseler
Tebâdür
Akla gelme; hatırlanma
Tebarüz etmek
Belirmek, görünmek.
Tebârüz ettirme
Belirtme; ortaya koyma
tebcil
Öğme, medhetme, yüceltme, üstün kılma.
Tebdil
Değişme; değiştirilme
Tebeddül
Değişiklik
Tebellür
Netleşme; net olarak ortaya çıkma; aydınlanma
teberru
Bağış, hibe, karşılıksız olarak mal bağışı. Çoğulu teberruâtdır; bağışlar, yardımlar, hibeler. Bir malın karşılıksız olarak verilmesi. Mecburiyet…
Tebeyyün
Ortaya çıkmak
Tebeyyün etmek
Saptanmak ; ortaya çıkmak; aydınlanmak
TEBLİĞ
Bildirme, duyurma, anlatma, yazılı bir emri, mahkeme yazısını ilgili şahsa teslim etme, imzasını alma. Çoğulu tebliğâtdır; duyurular, anlatmalar.…
Tecavüz
1.Ötesine geçme, sınırı aşma 2.Saldırı
Tecdit
Yenileme; tazeleme, açıkça anlaşılacak şekilde önceki borcun, yeni bir borç kurarak ortadan kaldırılması; yenileme.
Tecelli
belirmek, ortaya çıkmak, görünmek; belirti, görüntü
Tecessüm
Boyut kazanma, cisimlenme
Tecezzî
Bölünme; doğranma
Tecezzi
Parçalara ayrılma, ayrılma, bölünme
tecil
Erteleme.
Tecrit
Bir insanın dış dünyadan koparılarak kendi haline bırakılması olayıdır. İlişkide bulunduğu topluluktan çıkarmak, sosyal ekonomik ve kültürel olarak…
Tecvîz
Ceza verme; caiz görme
TECZİYE
Cezalandırma; ceza verme. Cezalandırmak
Tedabir
Tedbirler önlemler
Tedarik
Sağlama; temin etme
Tedavül
Sürüm; elden ele gezme; dolaşma; kullanılma
tedbir
Tedbir, Tedebbür: Bir işin iyi ve sıhhatli olması için arkasını, önünü gözeterek takdir ve idare etmektir. Bütün evreni yönetmek, her işi evirip…
Tedenni
Gerileme, Gerilemek, Düşme.
Tedhiş
Yıldırı, terör, terörize etme, şiddet içerikli korku yayma
Tedip hakkı
Ana babalara tanınmış çocuğa öğüt vermek, ihtirada bulunmak
Tediye
Ödeme; bir borcun ödenmesi
Tedricen
Azar azar; yavaş yavaş; aşamalı olarak
Tedvîn
Hukuku birleştirmek amacıyla,hukukun bir dalı ile ilgili yasa halinde kurallar koyma
Tedvin
Derleme
Tedviren
vekaleten
Teehhür
Gecikme; sonraya kalma
Teemmül
Düşünüp taşınma; etraflıca düşünme
Teessüs
Kuruluş; kurulma; yapılma; yapılanma
Tefehhüm
Anlamak; akıl erdirmek
Tefekkür
Düşünme,fikretme,akıl erdirme;Bir konuda kişinin kendi kendine değerlendirmede bulunması.
Teferruat
Ayrıntı, geleneklere göre bir malın daha iyi ve daha verimli kullanılmasında yararı olan, asıl mala sıkı sıkıya bağlı bulunmayan, az bir masraf ve…
Teferruğ
Satın alanın aldığı mülkün ferağ işlemini yaptırması, tapu kaydını kendi üzerine çevirme
Teffiz
Bkz. tefvîz
Teffi taauf
Anlaşılır ve tarif edilir
Tefhim
Verilmiş olan kararın veya hükmün,duruşmada hazır bulunan taraflara yargıç tarafından sözle bildirilmesi Mahkeme tarafından verilen kararın, duruşmadan…
tefrik
ayırma
Tefrişat
Döşeme araçları; bir yeri döşemek için kullanılan eşya
Tefrit
Herhangi bir konuda geride kalma , yeterli olmama durumu ' dur.
Tefvîz
Ihale; sipariş etme; havale etme; dağıtım; ısmarlama; bir taşınmazı belli bedel karşılığında üçüncü kişinin üzerinde bırakma
Tegayyür
Değişmek, başka bir hale geçmek
Tehâlüf
Yargıcın iki tarafa da yemin vermesi; birbirine zıt olma
tehir
erteleme
Tehir erteleme
Ara verme
tekabül
Karşılamak,karşılıklı kabulleniş, takasta bulunma.
Tekabül etmek
Karşılamak; karşılık olmak
Tekamül
1.olgunlaşma, olgunluk. 2. gelişim, gelişme, evrim.
TEKÂSÜL
Üşenmek. Gevşeklik. İhtimamsız davranmak. Tembellik.
Tekaüd
Emeklilik
Tekâyüd
Birbirine hile yapma
Tekdir
Azarlama, Paylama
Tekeffül
Birine kefil olma; kefalet verme; garanti etme
tekellüf
Külfetli iş yapma, birisine yük yükleme, sıkıntı verme. Yapmacıktan iş yapma.
Tekemmül
Tamamlanma; olgunlaşma
TEKERRÜR
Tekrarlama, tekrar etme. Bir kimsenin bir suçu işleyip hakkında hüküm verildikten sonra yeni bir suç işlemesi durumu. Mükerrirlik hali. Tck md: 29.
Tekevvün etme
Yaratılma; meydana gelme
Tekid
Pekiştirme, üsteleme. Önceden yazılan bir yazının peşine ikinci defa bir yazı daha gönderme. Güçlendirme.
Tekit
Belirli süre zarfında cevap alınamaması halinde tekrar yazı yazarak cevap istenmesi .
Teknokrat
1.Yönetimde ve ekonomide uzmanlığı nedeniyle devlet yönetiminde söz sahibi bulunan, uzmanlığı kuramdan çok tekniğe, uygulamaya dayanan, ekonomik ve…
teksif
Kesâfet arz etme, yoğunlaştırma, bir noktada dikkat toplama, sıkıştırma.
tekzib
Yalanlama, kizbetme, asılsız bir haber üzerine bunu düzeltmek için basın kanununa göre ilgili kişinin mahkeme kararıl ile basın aracına gönderdiği…
Telâfi
Zararı karşılama; giderme; eksikliği giderme
telahuk
Lühûk etme, bitişme, peşinden bir şeye yetişip ona katılma, eklenme. Birbirine katılma. Sonraki bütçenin öncekine katılması veya genel bütçeye yan bazı…
Telâhuk
Birbirine katılma; yarışma; hakların yarışması
Telakki
Anlayış, görüş
Telemmu
Pırıldama, ışıldama
Telhîs
Hülasa etme; özetleme; özet
telhis
Hülâsa etme, kısaltma, özetleme.
Telif
Yazma; uzlaştırma
Telif hakları
Fikir ürünü eserler üzerinde yaratıcısının sahip bulunduğu haktır.
Telvis etmek
Kirletmek
Temadi
Sürüp gitme; süregelme; devamedegelme; sürme; uzama
temayül
TANINMA, MEZİYETLERİYLE TANINIR OLMA, ÜSTÜN GELME, ŞÖHRETE ERME.
temdid
Uzatma, medîd hale getirme. Kanunlarda tanınan sürenin bir kısım makamlarca, hâkimce vb. Lerince bir daha uzatılması durumu. Pas. K md. 13.
temdit
uzatma,devam ettirme
Temellük
Mülk edinme; kendine mal etme; sahip olma; sahiplenme; devralma
Temerrüd
Direnme; borcun ifasında gecikme, bir yükümlülüğün yerine getirilmesinde oluşan gecikme; direnme
Temettü
Kâr; kazanç payı; yarar
Temevvüç
Dalgalanmak, çalkalanmak.
temhir
mühürleme
Teminat
Belli bir hukuksal durumu (genellikle borcun ödenmesini) sağlamak için verilen garanti.
Teminat akçesi
Bir sözleşmenin kurulması için taraflardan birinin diğerine vermek yükümlülüğünde bulunduğu para
Temlik
Devir, alacağın bir başkasına devri, mülkiyetinin geçirilmesi. Alacağın devredilmesi. Bk md. 165.
Temlikname
Bir hakkın diğer bir kimseye geçirildiğini gösteren belge
Temşiyet
Meşiyet, dileme, icrada bulunma, yürüme ve yürütme.
tenakus
Eksikleştirme, azaltma: iki kişinin verecekleri şeylerde karşılıklı olarak azaltmaları, noksanlaştırmaları.
Tenakuz
Çelişme, çelişki, tutmazlık
Tenâküz
Çelişki
tenasüb
uygunluk, orantı.
Tenbih
Uyarma; uyarı
Tenezzül
Inme; alçalma; düşme; kendine aykırı gelen bir işi veya durumu kabul etme
TENFİZ
İnfaz etme, bir hükmü uygulama, gereğini yerine getirme. Bir şeyi geçerli kılma. İnfaz etme, bir hükmü uygulama, gereğini yerine getirme, bir şeyi…
Tenkis
Indirme; azaltma; eksiltme
Tenmiye
Nemalandırma; artırma; işletme
Tenvîrât
Aydınlatma; ışıklandırma
Tenzih
Ayrı tutmak
Tenzil
Indirtme; azaltma
Tenzilat
İndirim.
Terahi
Herhangi bir konuda ileriyi düşünerek çekinmeyi gerektiren sebep veya durum, rezerv, ihtiraz. Savcının yasada yazılı yetkilerine dayanarak, tüze…
Terâküm
Birikme; biriktirme
Teraküm
Birikme, yığılma
Tercihe şayan
Üstün tutulan; yeğlenen; tercih edilen
Terditli
Kademeli
Terekküp etmek
Oluşmak
Teressübât
Tortulanmalar; dibe çökmeler; durulmalar
Terettüp etmek
Düşmek; doğmak; ait olmak; sırası gelmek; gerektirmek
Terhin
Rehin olarak verme; emanet bırakma
Terkin
Boyama, çizme, bozma, bir kaydın çizilmesi. Tapu kaydının düşürülmesi. Bir kimse üzerinde görülen bir taşınmazın bu durumunun sona erdirilmesi. Bir…
Terkip
Birleştirmek, Bir araya getirmek.
Termim
Tamir etme; onarma; düzeltme; iyileştirme
termin
belirli zaman, randevu
Tersîmât
Resmetmeler; resmini yapmalar; çizmeler
tersim
Resmetmek, bir şeyin çizgilerle şeklini çizmek, çizgilerle ortaya koyup anlatmak.
Tertip
Sıra; düzen; düzenleme
Terviç
Bir düşünceyi tutma, destekleme
Tesâhub
Sahip çıkma; koruma
Tescil
Resmi kütük veya defterlere bir konunun (hakkın) yazılması, kayıt düşülmesi.
Tesellüm
Teslim alma
teselsul karinesi
iki veya daha fazla kişi ticari işlerde borç altına girmiş ise , borcun tamamından her birinin sorumlu olma hali
teselsül
Birden çok kimsenin alacaklıya karşı aynı borcun tamamını yükümlenmelerine veya birden çok alacaklının tek bir borcu istemeye hakkı olduğunu gösteren…
Teselsül Karinesi
Birden çok kişinin ticari sayılan bir iş dolayısıyla bir kimseye karşı borçlanmaları halinde bunlar arasında var olduğu kabul edilen zincirleme…
Tesmiye
Ad koyma; isimlendirme; belirleme
Tesviye
Sonuca bağlama; çözümleme; gereğini yapma; seviye; düzdüzeltme
teşbih
benzetmek
teşdid
Şiddetlendirme, ağırlaştırma, bir suçun cezasının bazı nedenlerle ağırlaştırılması ve aktarılması. Bunun sebebleri ne de teşdîd sebebleri denilir.…
Teşdiden
Cezada alt sınırdan ayrılarak üst hadden ceza verme
Teşdit
Makul orandan arttırma, şiddet, şiddetini arttırma, güç verme
Teşebbüs
Girişim, girişme.
Teşevvüş
Karışıklık; kargaşalık
Teşhir
Gösterme,sergileme
teşhis
Şahıslandırma, tanıma, bir kimseyi tanıma suretiyle kim olduğunu ortaya koyma, belirleme.
teşkilat-ı esasi
anayasa
Teşmil
Kapsamına alma; yayma
Teşri
Yasama
teşrii
Yasama faaliyeti, kanun yapma, kanun koyma işi. Laik hukukta bu yetki ya halkın temsilcilerinindir ya da baştaki yöneten az bir grubundur. İslâm…
Teşrik
Yaptığı bir işe ortak almak.
Teşviş
Karma karışık yapma, iyiyi kötüye katma, zihnin karışık bir durum alması.
Tetkikat
İncelemek, araştırmak
Tevakkuf
Bağlı olma; durma
Tevali
1. Arası kesilmeksizin sürme. 2. Art arda gelme, ardı arası kesilmeme, sürüp gitme.
Tevali etmek
Arkası gelmek, sürüp gitmek.
Tevarüs
Bir kimseden miras kalma; mirasa konma; kalıtım yoluyla birinden diğerine geçme
Tevcih
Yöneltme,aşama, makam, mevki verme, terfi ettirme.
TEVDİ
Bırakmak, vedia olarak bir yere emânet etme.
Tevdi etmek
Vermek; bırakmak; sunmak vermek, bırakmak, sunmak
Teveccüh
Yönelme; yakınlık duyma; sevgi
Tevellüt
Doğum; doğma Doğum tarihi Doğma, doğum
Tevessül etmek
Başvurmak; kalkışmak; girişmek
Tevfik
Uydurma; uygunlaştırma
tevfikan
Uygun olarak, uygun biçimde.
tevhid
Birleme, tekleme, vahdetleme, allah'ı tek olarak kabul etme. İslâm'ın temel amacı allah'ı birlemek ve ona öylece inanmak, şirke sapmamaktır.
Tevhit
Birleştirme
tevil
Bir kâpalı sözü yorumlama, bir başka anlam katma, amacı dışında farklı biçimde yorumlama.
Tevil Yollu İkrar
Kaçamaklı ikrar; şüpheli veya sanığın suçlama konusu vakıanın kendisi tarafından işlendiğini dolaylı bir şekilde kabul etmesidir.
tevkif
Tutma, bekletme, bir yerde tutma. Çoğulu tevkifâtdır; tutuklamalar kitle halinde içeri sokma. Para alacaklılarının istihkâklarında yapılan kesintiler,…
Tevkifhane
Tutukevi
Tevkif Müzekkeresi
Tutuklama müzekkeresi. Bu müzekkere hâkim tarafından kesilir, üzerinde sanığın kim olduğu, işlediği .:uç ve tutuklama sebebleri ayrıntılı şekilde…
Tevkil
Vekil olarak tayin edilmiş kimsenin, vekillik yetkisini bir başkasına devretmesi.
Tevlit etmek
Doğurmak
Tevliyet
Vakfın işlerini yönetmek
Tevsîk
Belgelendirme
Tevsî'
Genişleme
tevsi
Genişletme, yayma, vüsatini sağlama. Çoğulu tevsîâtdır; genişletme işleri.
Tevzi
Dağıtma
Tevziat
Dağıtmalar,üleştirmeler
Teyakkun
İyiden iyiye araştırıp şüphesiz tam olarak bilmek.
Teyide Muhtaç
Henüz doğrulanmamış
teyit
Destekleme, güçlendirme, tasdik etme.
Tezad
Zıdlık gösterme, iki şeyin çelişki arzetmesi.
Tezahür etme
Belirme, görünme, ortaya çıkma
Tezâyüd
Artış; çoğalma
Tezkere-i sâmiyye
Sadrazamlık makamından yazılan tezkere
Tezkiye
Temize çıkarma, aklama.
Tezyid
Artırma, miktarca çoğalma, ziyadeleşme
Tezyif
Değersiz olarak gösterme, aşağılama.
Tezyinat
Süslemeler
te'villi ikrar
Yoruma müsâid ikrar. Sanığın ikrarının yoruma müsaid olması durumunda yargıtay bunu kabul etmemektedir.
Tilâvet
Kuran’ı yüksek sesle, güzel ve yöntemince okuma.
Töhmet
Birine isnat olunan suç; işlenildiği sanılan, fakat henüz aydınlanmamış olan suç, suçlama.
Törebilim
Iyi, kötü, yarar gibi sorunları inceleyen, töresel bir davranış yasası geliştiren, ahlak ve onun ilkeleriyle uğraşan felsefe kolu.
Trampa
Değişim
Tröst
Aynı alanda iş yapan çeşitli ortaklıkların pay belgitlerinin bir ortaklıkça elde edilmesi ve yönetimlerinin bu ortaklığı yöneten gruba aktarılmasıyla…
Tutanak
Zabıt, zabıtnâme. Bir toplantı ve duruşma ile sorgulama sonunda düzenlenen resmî nitelikli tutanak.
Tüze
Hukuk. Doğrunun, hakkın korunması
Tüzel
Hukuki, hukuksal
Tüzel Kişi
Kendisini oluşturan gerçek kişilerin üzerinde ve onlardan bağımsız bir varlığı ve belirli bir amacı bulunan.
Tüzük
Bir kanunun uygulamasını göstermek veya kanunun emrettiği işleri belirtmek üzere, kanunlara aykırı olmamak şartıyla ve Danıştayın incelemesinden…
Uhde
Görev; birinin yapmakla yükümlü olduğu iş; bir işin yapılacağına söz verme
Uhdesinde
Üzerinde; sorumluluğunda
ukubat
İslâm ceza hukuku
Ukud
Karşılıklı anlaşılan şeyler, şartlar, sözleşme
Ulak
Haberci; haber götürücü
Umran
Bayındır
Umranî
Bayındırlıkla ilgili; imarlı hale getirme
Umur
Işler
Urup
Arşının sekizde biri
Usul
Şekle ilişkin.
Usuli Müktesep Hak
Usuli kazanılmış hak, görülmekte olan bir davada taraflardan birinin ya da mahkemenin yapmış olduğu bir usul işlemi ile yanlardan biri lehine doğmuş ve…
usül
bir kimsenin kendisinden geriye doğru kan bağı olan kimseler, ana, baba, dedeleri ve nineleri., yukarıya doğru devam eden üst soy hısımlar
UYARMA
İkaz, ikaz etme, dikkatini çekme. Bir tür idârî disiplin cezasıdır
Uygulama imar plânı
Onaylı halihazır haritalar üzerinde, varsa kadastral durumu işlenmiş olarak, nazım imar plân esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı…
Uyrukluk
Şahısları veya şeyleri devlete bağlayan hukuki ve siyasi bağdır.
Uyuşmazlık
İki tarafın bir konu üzerinde farklı görüşlere sahip olmasından ortaya çıkan anlaşmazlık.
Uzatılmış mal ortaklığı
Evlilik birliğinin, eşlerden birinin ölümüyle son bulması halinde, sağ kalan eşin, ölen eşin çocuklarıyla birlikte devam ettirdiği mal ortaklığı rejimi.
uzlaşma
Anlaşma, bir ihtilafın sona erdirilmesi, sulhlaşma, sulh olma.
Üçüncü şahıs
Bir sözleşmenin, davanın veya icra takibinin taraflarından olmayan kişi.
Üst hakkı
Taşınmaz malikinin, bir başkasına, arsasının üstünde ya da altında inşaat yapma veya mevcut inşaatı koruma (ona sahip olma) yetkisi verdiği irtifak hakkı.
Vabeste
Bağlı
vacibürriaye
Bağlayıcı, riayet edilmesi (uyulması) zorunlu
vade
Belirlenen süre, borcun ödeme zamanı, ifa zamanı. Ecel, ölüm, ölüm olayı.
Vaid
İleride gerçekleştirilecek bir şeye dair söz vermek
Vakar
Ağırbaşlılık,kişinin bulunduğu makamına uygun bir ciddiyet göstermesi.
Vakf
Tecvidde, durmak ve durdurmak mânalarına gelerek, nefesle beraber sesin kesilmesine denir. Yâni: Kur'an-ı Kerimi tilâvet ederken herhangi bir kelime…
Vakfiye
Vakfedenin vakfa ilişkin bildirimini ve hakimin tescilini kapsayan belge
vakıa
Olay, gerçek, olgu. Vuku': Düşüş. Başa gelen, çatan büyük iş.
Vakıf
Tesis; başlı başına bir varlığı bulunmak üzere bir malın belirli amaca tahsisi
Vakıf senedi
Vakfın adı, amacı, bu amaca özgülenen mal ve haklar, vakfın örgütlenme ve yönetim şekli ile yerleşim yerinin yazılı olduğu belge.
VÂKİ
vuku bulan,olan,olmuş.
Vaki (vâki)
Bir şeyi ıslah edip düzene sokmak, himaye etmek, bir şeyi korumak, görüp gözetmek
VALÖR
Bankacılıkta, faizin fiili olarak hesabına esas alınan tarihe VALÖR denir. Bankadan çekilen para için aynı günün, yatırılan para için tahsil edilen…
Varaka
Belge; yazılı kağıt
Varant
Rehin senedi; umumi mağazaya tevdi edilen mallara ve tahıla ilişkin rehin hakkını gösteren ve bu mallar üzerinde herhangi bir alacaklı yararına bu…
vareste
Kurtulma, kurtulan, yoksun tutma, ilişiğinin kalmaması. Mahkemedeki duruşmalara gelme mecburiyetinin kalmaması.
Varîd
Gelen; vasıl olan; gerçek olan; varolan
Vâridât
Gelirler; devlet(kamu)gelirleri
Vâris
Mirasçı
VARİT
Gelen, bir yere ulaşan, meydana gelen, ortaya çıkan.
Vatandaşlık
Bir hakiki şahsı bir devlete bağlayan hukuki bağdır.
vaveyla
çığlık , feryat, bağırış
Vazıülyed
1.Bir şeye veya bir işe el koyan kimse. 2.Bir şeyi elinde bulunduran kimse.
Vazıyed etme
Bir şeye veya bir işe el koyma
Vaziyet
Durum; hal
Vaz'
Koyma; konulma (yürürlüğe koyma)
Vecîbe
Borç
Veçhe
Yön, taraf
Veçhile
(bu) yönden; böylece; uyarınca
veda
Ayrılma, allah'a ısmarladık deme, bırakma, sonverme.
Vedia
Saklama Bir kimseye, bir şeyin korunması ve gereğinde geri verilmesi için bırakılan eşya, emanet.
Vefa hakkı
Hak sahibine, sattığı şeyin mülkiyetinin kararlaştırılan bedel karşılığında tekrar kendisine devrini, tek taraflı irade beyanı ile isteme yetkisi veren hak
Vehle
Öncesi; baş tarafı; dakika; an
Vehle-i ûlâ
Ilk başlangıç; birdenbire
veled
Çocuk, erkek veya kız çocuğu için kullanılır. Halk arasında çoğu kez erkek çocuğu içindir.
Velev
Olsa bile; hatta; ister; isterse
Veli
Velayet hakkına sahip bulunan ana ve/veya baba.
veraset
Mirasçı olma, soya çekim, bir kimsenin kendi atasına çekmesi.
veraset ve intikal vergisi
Ölenin vârislerine kalan mal ve paradan alınan vergi
Verese
Mirasçılar
Vergide adalet ilkesi
Herkesin mali gücüne göre vergiye tabi tutulmasıdır
Vergide Usulsüzlük
Vergi kanunlarının şekle ve usule müteallik hükümlerine riayet edilmemesidir.
Verginin İdarece Tarhı
Mükelleflerin verginin tarhı için vergi kanunları ile muayyen zamanlarda müracaat etmemeleri veya aynı kanunlarla kendilerine tahmil edilen…
Verginin Tahakkuku
Tarh ve tebliğ edilen bir verginin ödenmesi gereken bir safhaya gelmesidir.
Verginin Tahsili
Kanuna uygun surette ödenmesidir.
Vergi Mükellefi
Mükellef, vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettübeden gerçek veya tüzel kişidir.
Vergi Sorumlusu
Verginin ödenmesi bakımından, alacaklı vergi dairesine karşı muhatap olan kişidir.
Vergi Tarhı
Vergi alacağının kanunlarında gösterilen matrah ve nispetler üzerinden vergi dairesi tarafından hesaplanarak bu alacağı miktar itibariyle tespit eden…
Vergi ziyaı
Vergi kaybı. Vergi mükelleflerinin, işlemlerde yaptıkları eksiklikler ve gecikmeler sebebiyle vergi kaybına neden olması, vergi kaçırmaya girişmesi.
Vergi ziyai
Mükellef veya sorumlu tarafından görevlerin yerine getirilmemesi nedeniyle, verginin hiç tahakkuk etmemesi, zamanında tahakkuk etmemesi, eksik tahakkuk…
Vesait
Vasıtalar; araçlar
Veto
Bir yetkinin, bir yasanın, bir kararın yürürlüğe girmesine karşı çıkma hakkı. Reddetme
Vezâif
Vazifeler; görevler
Vezaif
Vazifeler
Vicahî
Yüze karşı; tarafın yüzüne karşı
Vicahi
Yüz yüze olan veya yapılan
victimiloji
Mağduroloji, suçları mağdurun bakış açısından inceleyen, kriminoloji içindeki disiplindir.
Vikaye
Koruma
voli
Balıkçının bir yere, denize balık ağı sermesi. Buraları kamunun ortak yerleridir. Balık ağının serpildiği yerler. Kısa yoldan kâr ve kazanç sağlama.
Vukuat-ı mahal
olay yeri
Vuku bulmak
Olmak; oluşmak; meydana gelmek
Vuzuha kavuşmak
Açıklığa kavuşmak
Vücut bulmak
Doğmak; yapılmış olma
Vürud
Vârid Olma, Gelme, Bir Evrakın Varması Gereken Yere Ulaşması, Gelmesi
Yabancı
Bir devletin ülkesinde oturan ve o devletin uyruğunu iddia etmek hakkı olmayan kimselerdir.
Yafta
Üzerine asıldığı veya yapıştırıldığı şeylerle ilgili bir bilgi veren yazılı kâğıt parçası
Yalamuk
Çam ağacının reçineli kabuğu; soymuk
yalan
gerçek olmayan uydurma söz
Yandal
Yandal eğitim, üniversitenin bir lisans programına kayıtlı olan bir öğrencinin, bilgisini artırmak amacıyla ikinci bir lisans programından ders almasıdır.
Yapı
imar hukukunda karada ve suda, sürekli veya geçici, resmî veya özel yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan…
Yapı kullanma izni
Iskân belgesi
Yapı malikinin sorumluluğu
Bir binanın veya diğer yapı eseri malikinin, bunların çürük yapılmasından veya korunmasındaki kusurundan dolayı sorumlu tutulması
Yapı ruhsatı
Inşaat izni; inşaat ruhsatı
Yayım
Kitap, gazete vb. okunacak şeylerin basılıp dağıtılması, neşir.Yayma işi.
Yayın
Basılıp satışa çıkarılan kitap, gazete vb., neşriyat
Yayla
Çevresi dik bayırlarla çevrili, düz ve yüksek yer; genellikle yüksek platolarda yer alan, insanların serinlemek ve hayvanlarını otlatmak için yaz…
Yaylak
Bir veya birkaç köy ya da beldeye, ayrı ayrı veya ortak olarak, yaz mevsimini geçirmeleri ve hayvanlarını otlatmaları için tahsis edilen veya öteden…
yazanak
rapor
Yed
El ;elinde bulundurma
Yediemin
Uyuşmazlık konusu şeyin saklanması ve idaresi kendisine verilen kişi; güvenilir kişi; yediadl
yedinde olmak
Tasarruf etme yetkisinde olmak
Yed'i istirdat
Mal üzerindeki yitirlmiş egemenliği, tasarruf gücünü geri almak, yeniden ele geçirmek
Yed-i emin
Uyuşmazlık konusu şeyin saklanması ve idaresi kendisine verilen kişi; güvenilir kişi; yediadl
yeknesak
HER TARAFI DÜZ, TEK DÜZE, BİR İHTİLAF VE PÜRÜZ BULUNMAYAN YAPI TEK DÜZEN, BİR PARÇA HALİNDE OLUP KARIŞIK OLMAYAN.
Yekûn
Toplam
Yeniden değerleme
Vergi matrahının hesaplanmasıyla ilgili ekonomik kıymetlerin takdir ve tespiti; paranın değer kaybı gözönüne alınarak, bilançolardaki stoklar, sabit…
Yeni arazi teşekkülü
Kimsenin mülkiyetinde olmayan yerlerde birikme, dolma, kayma ya da kamunun malı olan akarsuların yatak veya seviyelerinin değişmesi gibi olaylarla…
Yerindelik Denetimi
Üst bir birimin altta bulunan bir birimin yapmış olduğu eylem ve işlemlerin yerinde olup olmadığına karar vermesidir.
Yerleşme alanı
Imar Plânı sınırı içindeki yerleşik ve gelişme alanlarının tümü
Yeşil alan
Şehir imar plânlarında toplumun yararlanması için ayrılan ve üzerinde inşaat yapılması mümkün olmayan ve ileride veya şimdiden park, çocuk parkı vb.…
Yetkinlik Belgesi
Ruhsat
Yokluk
Keen-lem-yekûn, sanki hiç olmamış. Mutlak butlan. Bir çeşit yaptırım türüdür. Emredici kurallara uymama durumunda bir kısım işlemlerin geçerli kabul…
Yönetim planı
Kat Mülkiyeti Kanunu'na göre anagayrimenkulün yönetimini düzenleyici hükümler içeren ve bütün kat maliklerini bağlayan sözleşme
Yönetmelik
Anayasanın 123. maddesinde tarif edildiği şekliyle; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren konularda,…
yürürlük
Mer'iyet, tatbikâta girme. Bir kanunun yayımından sonra pratiğe konulması. Bu da ya belirtilen tarihte olur ya da yayımından 45 gün sonra.
Zabıtname
Tutanak
Zabıt defteri
Eski hukukta, tapu sicili gibi kullanılan defter.
ZABIT KÂTİBİ
Mahkemelerde duruşma zabıtlarını tutmak ve öteki yazı işlerini yürütmekle görevli adliye memuru.
Zabıt katibi
Adliyelerde, mahkemelerde veya diğer yargı kurumlarında çalışan bir kamu görevlisidir. Temel görevi, duruşma salonunda yapılan konuşmaları ve alınan…
Zahir
Açık
Zâhire
Yiyecek; gerektiği zaman harcanmak üzere ambarda saklanan hubûbat
Zâhirî
Görünen; görünüşte
Zail
Zeval bulma; bitme
Zamanaşımı
Kanunda öngörülen ve belirli koşullar altında geçmekle, bir hakkın kazanılmasını, kaybedilmesini veya bir yükümlülükten kurtulmayı sağlayan süre.
Zaman-i rücu
Cayma akçesi, Pismanlik akçesi; Sözlesenlerden birinin sözlesmeden caymasi halinde diger tarafin alikoyma hakkina sahip oldugu miktar
Zamin
Bir şeyi tazmin eden; kefil
zanlı
sanık, şüpheli
Zannetmek
Sanmak, tahmini bilgilere dayalı olan görüşler.
Zarar-ı Has
Genel zarar
Zaruret
Gereklilik, zorunluluk, sıkıntı
zaviye
Köşe, Anlayış, görüş, bakış açısı
zayi
KAYIP, YİTİK. ÇOĞULU ZÂYİÂTDIR. YİTİKLER, YOK OLANLAR, KAYBOLANLAR '
Zecrî
Zorlayıcı, zorlayan, yasaklayan
zecri
Zorlayıcı, zorlayan, yasaklayan
Zevâid (zevait)
Vakıfta gelirin dağıtılmasından sonra geri kalan
Zeval
Son; bitim; nihayet; yok olma
Zevciyyet
Kocalık,karılık; karı-kocalık; eşlik
zeyil name
Ek yazı, bir belgenin eki ve açıklaması niteliğindeki yazı.
Zımnen
Üstü kapalı bir biçimde, dolaylı olarak
Zımnî
Üstü kapalı; açık olmayan
Zımnında
Dolayısıyla; için; olarak
Zımni
Açıktan olmayarak, dolaylı anlatım.
Zıya
Kaybolma, yok olma, bir şeyin elden çıkması
zihni kayıt
bir kimsenin bilerek ve isteyerek, asıl iradesiyle uyuşmayan bir beyanda bulunması
Zikretmek
Anmak; anılmak; bildirmek; belirtmek
Zillet
hor görülme, horlanma, aşağılanma, alçalma.
zillyetlik
Sahibi olsun ya da olmasın, bir malı elinde bulunduran veya kullanan kişi.
Zilyedlik
Bir şey üzerindeki fiili hakimiyet.
Zimmet
Temellük mal edinme. Kurum ve kuruluşlarda çalışanlara veya para işleri ile uğraşan görevliye imza karşılığı teslim edilen para veya eşya. Bir kimsenin…
Zina
Zina Bekar Biri İle Veya Evli Biri İle Girilen İlişki.
Zinhar
Sakın, asla
Zinhâr
Sakın,asla
Ziyade
Fazla; çok; aşırı
Zuhulen
sehven, yanlışlıkla, hata sonucu
Zuhur
Ortaya çıkma, görünme, belirme, baş gösterme, meydana çıkma.
Zuhur etmek
Ortaya çıkmak; doğmak
Zürriyet
Bireyin neslinden gelenler